Shkruan nxënësja: Olta Fazliu

Ka vende që krijohen në tavolina, me firma të qeta dhe buzëqeshje diplomatike.

Por ka edhe vende që lindin mes flakëve.

Kosova është nga ato që lindën në zjarr.

Ajo erdhi ngadalë, si një mjegull e dendur që mbulon horizontin, derisa një ditë dielli nuk dukej më. Fshatra të qeta u zgjuan nga zhurma e tankeve. Dyert që dikur hapeshin për mysafirë, u përplasën nga frika. Në ajër ndihej era e barutit dhe e ankthit.

Para luftës, mbi këtë tokë rëndonte një heshtje e çuditshme. Nuk ishte heshtje paqeje ishte heshtje pritjeje. Si ajri para stuhisë, kur qielli nxihet ngadalë dhe zogjtë pushojnë së kënduari. Njerëzit jetonin me frikën si mysafir të përhershëm. Fëmijët rriteshin duke mësuar dallimin mes një trokitjeje të zakonshme dhe një goditjeje me çizme ushtarake. Nënat flinin lehtë, me një çantë pranë shtratit, gati për ikje në çdo çast.

Pastaj erdhi krisma.

Toka u drodh. Shtëpitë u përfshinë nga flaka. Fshatra të tëra u zgjuan nga zhurma e tankeve. Ishte si një tërmet që nuk ndalte, si një ortek që përpinte gjithçka para vetes. Masakrat lanë plagë të hapura në trupin e Kosovës. Rrugë të zbrazëta. Djepa të boshatisur. Varre të reja në tokë të vjetër.

E në mes të asaj errësire, Prekazi u bë dritë zjarri.

Prekazi nuk ishte më vetëm një vend në hartë u bë zemra që rrahu më fort se çdo krismë. Familja Jashari u kthye në simbol jo nga fjalët, por nga flaka. Shtëpia e tyre u rrethua, por brenda saj kishte diçka më të fortë se muret vendimin për të mos u përkulur. Adem Jashari dhe familja e tij u bënë si një lis që pranon të digjet, por jo të shkulet. Plumbat ranë si shi i zi, por nga ai gjak lindi një thirrje që përshkoi çdo kraharor shqiptar.

Pas tyre, dhimbja u përhap si përmbytje. Fshatra të djegura, kolona refugjatësh që lëviznin si lumenj të pikëlluar drejt kufijve. Nëna që mbanin fëmijët për dore dhe shikonin prapa shtëpive që digjeshin. Ishte një dimër i gjatë që nuk njihte stinë.

Por në male po lindte një tjetër histori.

Nga diaspora u kthyen djem të rinj. Disa lanë universitete, disa punë të sigurta, disa ëndrra personale. Ata erdhën me një valixhe të lehtë, por me një zemër të rëndë nga malli dhe përgjegjësia. Ata nuk erdhën për lavdi erdhën sepse ndjenin se rrënjët i thërrisnin. Shumë prej tyre mbetën përgjithmonë në tokën ku kishin lindur. Emrat e tyre sot janë në pllaka mermeri, por në kujtesë janë ende djem me buzëqeshje të reja.

Nga ajo kohë dolën figura që do të mbeteshin në histori. Në mesin e tyre, një emër që lidhet fort me kapitujt e luftës dhe të shtet formimit Hashim Thaçi.

Kur e sheh fytyrën e tij, nuk sheh vetëm tipare sheh histori të gdhendur. Rrudhat në ballin e tij duken si brazda toke pas një vere të thatë. Janë vija që flasin për net pa gjumë, për male të ftohta, për vendime që peshojnë sa një komb. Çdo rrudhë është si një faqe libri e palosur nga koha. Nuk janë rrudha dorëzimi janë rrudha përballjeje.

Në sytë e tij lexohet një përzierje burrërie dhe sfide. Jo sfidë arrogante por sfidë e atij që ka ecur nëpër stuhi dhe ka mësuar të mos përkulet. Përkrahësit e tij e shohin si një nga figurat kyçe të rrugëtimit drejt shtetësisë se ashtu edhe është e kritikët e tij kanë këndvështrime të tjera.

Kur e shikon, mund të dallosh një lodhjeje historike. Jo lodhje dorëzimi, por lodhje e atij që ka mbajtur përgjegjësi të mëdha mbi supe. Në ato rrudha lexohen net pa gjumë, tryeza negociatash, ditë tensioni, momente shpalljeje pavarësie. Pavarësisht debateve dhe proceseve që sot zhvillohen rreth tij dhe bashkëluftëtarëve të tij, ai mbetet pjesë e pandashme e shtetit tonë,edhe pse shumë e kanë dëshirën ta largojnë nga aty.

Historia nuk është e thjeshtë. Ajo nuk është bardh e zi. Është e ndërlikuar, e dhimbshme, plot kontradikta dhe emocione. Por mbi të gjitha, është histori mbijetese,që shumë pak njerëz mund të arrijnë të jenë pjesë e saj.

Sot, kur përmendim 17 Shkurtin, nuk përmendim vetëm një datë. Përmendim një rrugëtim nga hiri në dritë. Flamuri me gjashtë yje dhe hartën e artë valëvitet si diell mbi një qiell që dikur ishte i mbuluar nga tymi. Ai flamur është kujtesë e atyre që ranë, e atyre që luftuan, e atyre që mbijetuan.

Kosova është si një lis që u përkul nga stuhitë, por nuk u shkul.

Është si një lumë që u pengua nga gurë të mëdhenj, por gjeti shteg për të rrjedhur.

Është si një plagë që, edhe pse dhemb, dëshmon se zemra ende rreh.

Dhe në ato rrahje dëgjohet historia e atyre që ranë, e atyre që jetojnë, e atyre që ende besojnë se liria është përgjegjësi po aq sa është krenari.