Shkruan: Ethem Çeku

Një nga rreziqet më serioze për Kosovën nuk buron nga presionet e jashtme, por nga thellimi i antagonizmave të brendshëm politikë. Konflikti i vazhdueshëm ndërmjet elitave ka krijuar një realitet në të cilin përplasja permanente po e dobëson funksionalitetin e shtetit më shumë sesa çdo sfidë e jashtme.

Demokracia mbështetet mbi konkurrencën politike, por ajo nuk mund të funksionojë mbi logjikën e armiqësisë. Në Kosovë, rivaliteti ndërmjet partive shpesh nuk zhvillohet mbi programe apo alternativa zhvillimore, por mbi delegjitimimin e plotë të kundërshtarit. Në këtë kontekst, kundërshtari nuk trajtohet si një alternativë legjitime brenda sistemit demokratik, por si një rrezik që duhet përjashtuar nga hapësira e legjitimitetit politik. Kjo kulturë e konfliktit total e ka shndërruar jetën politike në një gjendje të krizës së vazhdueshme.

Pasojat e këtij modeli politik janë strukturore. Institucionet funksionojnë nën tension të përhershëm, vendimmarrja strategjike mbetet e paqëndrueshme dhe çdo rotacion politik shoqërohet me ndërprerje të vazhdimësisë institucionale. Në vend të konsolidimit të politikave afatgjata, energjia politike konsumohet në konflikt të brendshëm, ndërsa kapaciteti i shtetit për të prodhuar stabilitet dhe zhvillim mbetet i kufizuar.

Kjo gjendje merr një dimension edhe më problematik në kontekstin e pozitës ndërkombëtare të Kosovës. Shteti përballet ende me sfida të rëndësishme, që lidhen me konsolidimin e subjektivitetit ndërkombëtar, dialogun me Serbinë, integrimin euroatlantik dhe ndërtimin e një modeli të qëndrueshëm zhvillimi ekonomik. Këto procese kërkojnë stabilitet politik dhe koherencë strategjike. Fragmentimi i brendshëm dhe konfrontimi i vazhdueshëm e dobësojnë pozicionin e Kosovës në arenën ndërkombëtare dhe reduktojnë peshën e saj negociuese.

Përvoja historike e shqiptarëve e konfirmon këtë realitet. Në momentet vendimtare, përçarja e elitave ka prodhuar dobësim të kapacitetit politik dhe ka kufizuar aftësinë për veprim efektiv në mbrojtje të interesave kombëtare. Sot, rreziku nuk manifestohet në formën e humbjes territoriale, por në formën e erozionit gradual të kapacitetit shtetëror dhe të reduktimit të peshës politike të Kosovës.

Problemi nuk qëndron në pluralizmin politik, i cili është themel i rendit demokratik, por në mungesën e kufijve funksionalë të konfliktit. Një shtet në fazën e konsolidimit nuk mund të funksionojë pa një minimum konsensusi mbi çështjet themelore të shtetësisë, orientimit euroatlantik, politikës së jashtme dhe prioriteteve strategjike afatgjata.

Kur çdo proces shtetëror shndërrohet në betejë partiake, stabiliteti institucional dobësohet dhe politika humb dimensionin e saj si përgjegjësi historike.

Kosova nuk ka luksin e konfliktit të përhershëm. Për një shtet në fazën e konsolidimit, antagonizmat politike nuk përfaqësojnë vetëm një problem të funksionimit demokratik, por kufirin real të fuqisë dhe të qëndrueshmërisë së tij.