Kosova pas zgjedhjeve: dilema politike

Shteti mbahet me ligj, por ecën me mend.

Shkruan: Ragip Gjoshi

Ndërsa pluhuri politik po ulet pas zgjedhjeve të parakohshme parlamentare, rezultati që po del nga numërimi dhe certifikimi i votave nuk mund të lexohet si një zhvillim rutinë elektoral. Ai përbën një gjykim kolektiv të elektoratit mbi një vit paralize institucionale, përplasje politike dhe mungesë funksionaliteti shtetëror.
Zgjedhjet nuk ishin vetëm për të zgjedhur një qeveri të re, por për të dhënë një përgjigje të qartë ndaj mënyrës se si u qeveris – dhe si nuk u qeveris – Kosova gjatë vitit të fundit.

Verdikti i votuesve: mesazh i drejtpërdrejtë

Rezultatet e deritashme të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve tregojnë një konfigurim të qartë politik. Lëvizja Vetëvendosje ka dalë fituese me mbi 50 për qind të votave, përqindje që pritet të rritet pas numërimit të votave të diasporës. Partia Demokratike e Kosovës renditet e dyta me rreth 21 për qind, ndërsa Lidhja Demokratike e Kosovës ka shënuar një rënie të ndjeshme në rreth 14 për qind. Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës ka arritur të mbijetojë politikisht duke kaluar pragun zgjedhor.

Kjo nuk ishte një zhvendosje graduale e votës, por një vendim i përqendruar i shumicës së elektoratit. Ajo që ndryshoi nga zgjedhjet e shkurtit nuk ishte ideologjia, por durimi i qytetarëve. Për një vit të tërë, vendi funksionoi pa institucione të plota, ndërsa akuzat, bojkotet dhe manovrat procedurale u bënë normë politike reciproke.
Në këtë kontekst, edhe pse respektoj vullnetin qytetar, vlerësoj se votuesit nuk arritën gjithmonë t’i identifikojnë qartë përgjegjësit konkretë për bllokimin institucional dhe këtë e reflektuan në mënyrë të përgjithshme në kutitë e votimit.

Polarizimi shoqëror dhe leximi i dyfishtë i rezultatit

Megjithatë, verdikti elektoral nuk e ka shuar polarizimin. Shoqëria kosovare mbetet pothuajse e ndarë në dysh për vizionin e shtetndërtimit dhe mënyrën e ushtrimit të pushtetit. Një pjesë e sheh rezultatin si konfirmim të nevojës për stabilitet, parime dhe vazhdimësi qeverisëse. Një pjesë tjetër mbetet skeptike, duke ngritur shqetësime për përqendrimin e pushtetit, marrëdhëniet me aleatët ndërkombëtarë dhe qasjen ndaj dialogut me Serbinë.
Ky polarizim e bën të domosdoshëm një lexim të balancuar dhe racional të asaj që pritet të ndodhë më tej.

Skenari optimist: funksionalitet mbi konfliktin

Në leximin optimist, zgjedhjet krijojnë një momentum për stabilizim institucional. Aritmetika parlamentare është e qartë dhe formimi i qeverisë është i mundur pa kriza të reja. Nëse opozita e pranon realitetin elektoral dhe kalon në një rol konstruktiv mbikëqyrës, Kosova mund të hyjë në një fazë më të parashikueshme të qeverisjes.

Një qasje e tillë do të ndihmonte në rikalibrimin e marrëdhënieve me aleatët perëndimorë, në rifillimin e agjendës integruese evropiane dhe në adresimin e sfidave të sigurisë, energjisë dhe zhvillimit ekonomik. Zgjedhja konsensuale e Presidentit do të ishte testi i parë real i kësaj maturie politike.

Skenari skeptik: rreziku i përsëritjes së bllokimit

Nga ana tjetër, praktika politike e deritashme në Kosovë ushqen skepticizëm. Historia e afërt tregon se instrumentet kushtetuese, veçanërisht zgjedhja e Presidentit, janë përdorur shpesh si mjete bllokuese. Nëse opozita rikthehet në strategjinë e obstruksionit, vendi rrezikon të hyjë sërish në një cikël krizash dhe zgjedhjesh të parakohshme.

Një zhvillim i tillë do ta dëmtonte seriozisht besueshmërinë ndërkombëtare të Kosovës në një moment të ndjeshëm gjeopolitik, kur rajoni përballet me tensione të reja dhe ndikime të jashtme destabilizuese.

Presidenti si test kushtetues i maturisë politike

Nga këndvështrimi kushtetues, mandati elektoral është i fortë, por jo absolut. Kushtetuta e Republikës së Kosovës e ndërton sistemin mbi ndarjen dhe balancimin e pushteteve. Qeveria formohet nga shumica parlamentare (neni 95), por funksionimi normal i shtetit kërkon bashkëpunim ndërinstitucional dhe respektim të procedurave.

Sfida e parë e madhe institucionale do të jetë zgjedhja e Presidentit të Republikës. Kushtetuta parasheh zgjedhjen e Presidentit nga Kuvendi me shumicë të cilësuar në raundet e para dhe me shumicë të thjeshtë në raundin përfundimtar (neni 86). Praktika politike ka treguar se ky proces është shndërruar shpesh në mjet presioni dhe bllokimi. Një marrëveshje minimale për një kandidat konsensual do të ishte prova më e qartë e pjekurisë politike dhe e respektimit të frymës kushtetuese.

Përfundim politik: përgjegjësia pas votës

Këto zgjedhje nuk ishin një “fitore partie”. Ato ishin një refuzim i mosfunksionimit. Populli foli qartë. Mandati ekziston. Arsyetimet kanë mbaruar.
Viti 2026 mund të jetë viti i normalizimit të qeverisjes, ose viti i humbur i radhës. Tani është radha e politikës të dëshmojë nëse është në lartësinë e verdiktit qytetar.

Përgjegjësia bie mbi të gjithë spektrin politik: mbi shumicën për të qeverisur me maturi, përfshirje dhe respekt institucional, dhe mbi opozitën për të ndërtuar alternativë politike, jo bllokadë. Verdikti është dhënë. Pyetja e vetme që mbetet është nëse politika është e gatshme ta respektojë atë me qeverisje të mirë. Ndërsa pluhuri politik po ulet pas zgjedhjeve të parakohshme parlamentare, rezultati që po del nga numërimi dhe certifikimi i votave nuk mund të lexohet si një zhvillim rutinë elektoral. Ai përbën një gjykim kolektiv të elektoratit mbi një vit paralize institucionale, përplasje politike dhe mungese funksionaliteti shtetëror.Zgjedhjet nuk ishin vetëm për të zgjedhur një qeveri të re, por për të dhënë një përgjigje të qartë ndaj mënyrës se si u qeveris ,dhe nuk u qeveris , Kosova gjatë vitit të fundit.

Verdikti i votuesve: mesazh i drejtpërdrejtë

Rezultatet e deritashme të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve tregojnë një konfigurim të qartë politik. Lëvizja Vetëvendosje ka dalë fituese me mbi 50 për qind të votave, përqindje që pritet të rritet pas numërimit të votave të diasporës. Partia Demokratike e Kosovës renditet e dyta me rreth 21 për qind, ndërsa Lidhja Demokratike e Kosovës ka shënuar një rënie të thellë në rreth 14 për qind. Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës ka arritur të mbijetojë politikisht duke kaluar pragun zgjedhor.

Kjo nuk ishte një zhvendosje graduale e votës, por një vendim i përqendruar i shumicës së elektoratit. Ajo që ndryshoi nga zgjedhjet e shkurtit nuk ishte ideologjia, por durimi i qytetarëve. Për një vit të tërë, vendi funksionoi pa institucione të plota, ndërsa akuzat, bojkotet dhe manovrat procedurale u bënë normë politike reciproke.Në këtë kontekst,edhepse respektoj vullnetin qytetar,mendoj se  votuesit  nuk identifikuan qartë përgjegjësit për bllokimin dhe e reflektuan këtë në kuti votimi.

Polarizimi shoqëror dhe leximi i dyfishtë i rezultatit

Megjithatë, ky verdikt nuk e ka shuar polarizimin. Shoqëria kosovare mbetet pothuajse e ndarë në dysh për vizionin e shtetndërtimit dhe mënyrën e ushtrimit të pushtetit. Një pjesë e sheh rezultatin si konfirmim të nevojës për stabilitet, parime dhe vazhdimësi. Një pjesë tjetër mbetet skeptike, duke ngritur shqetësime për përqendrimin e pushtetit, marrëdhëniet me aleatët ndërkombëtarë dhe dialogun me Serbinë.Ky polarizim e bën të domosdoshëm një lexim të balancuar të asaj që pritet të ndodhë më tej.

Skenari optimist: funksionalitet mbi konfliktin

Në leximin optimist, zgjedhjet krijojnë një momentum për stabilizim institucional. Aritmetika parlamentare është e qartë dhe formimi i qeverisë është i mundur pa kriza të reja. Nëse opozita e pranon realitetin elektoral dhe kalon në një rol konstruktiv mbikëqyrës, Kosova mund të hyjë në një fazë më të parashikueshme të qeverisjes.

Një qasje e tillë do të ndihmonte në rikalibrimin e marrëdhënieve me aleatët perëndimorë, në rifillimin e agjendës integruese evropiane dhe në adresimin e sfidave të sigurisë, energjisë dhe zhvillimit ekonomik. Zgjedhja konsensuale e Presidentit do të ishte testi i parë i kësaj maturie politike.

Skenari skeptik: rreziku i përsëritjes së bllokimit

Nga ana tjetër, praktika politike e deritashme në Kosovë ushqen skepticizëm. Historia e afërt tregon se instrumentet kushtetuese, veçanërisht zgjedhja e Presidentit, janë përdorur shpesh si mjete bllokuese. Nëse opozita rikthehet në strategjinë e obstruksionit, vendi rrezikon të hyjë sërish në një cikël krizash dhe zgjedhjesh të parakohshme.

Një skenar i tillë do ta dëmtonte besueshmërinë ndërkombëtare të Kosovës në një moment të ndjeshëm gjeopolitik, kur rajoni përballet me tensione të reja dhe ndikime të jashtme destabilizuese.

Zgjedhja konsensuale e Presidentit do të ishte testi i parë i  maturisë politike

Nga këndvështrimi kushtetues, mandati elektoral është i fortë, por jo absolut. Kushtetuta e Republikës së Kosovës e ndërton sistemin mbi ndarjen dhe balancimin e pushteteve. Qeveria formohet nga shumica parlamentare (neni 95), por funksionimi normal i shtetit kërkon bashkëpunim ndërinstitucional dhe respektim të procedurave.

Në leximin optimist, rezultati krijon kushte për stabilitet qeverisës. Aritmetika parlamentare është e qartë dhe formimi i qeverisë nuk paraqet pengesa serioze. Nëse opozita e pranon rolin e saj kushtetues si mbikëqyrëse e pushtetit, Kosova mund të hyjë në një fazë më të parashikueshme të qeverisjes.

Sfida e parë e madhe institucionale do të jetë zgjedhja e Presidentit të Republikës. Kushtetuta parasheh zgjedhjen e Presidentit nga Kuvendi me shumicë të cilësuar në raundet e para dhe shumicë të thjeshtë në raundin përfundimtar (neni 86). Praktika politike e deritashme ka treguar se ky proces është shndërruar shpesh në mjet presioni dhe bllokimi. Një marrëveshje minimale për një kandidat konsensual do të ishte test real i pjekurisë politike dhe respektimit të frymës kushtetuese.

Skenari skeptik, megjithatë, mbetet i pranishëm. Përvoja e viteve të fundit tregon se bllokimi institucional është përdorur si strategji politike, veçanërisht në momentet kyçe kushtetuese. Nëse ky model përsëritet, Kosova rrezikon të hyjë sërish në cikël zgjedhjesh të parakohshme dhe zvarritje institucionale.

Pasojat e një zhvillimi të tillë nuk do të ishin vetëm të brendshme. Në një kontekst rajonal të paqëndrueshëm, me dialogun Kosovë-Serbi të bllokuar, procesin e integrimit evropian të ngadalësuar dhe sfida të shtuara të sigurisë, Kosova ka nevojë për parashikueshmëri dhe koherencë shtetërore.

Përfundim politik:Përgjegjësia pas votës

Këto zgjedhje nuk ishin një “fitore partie”.Ishin një refuzim i mosfunksionimit.Populli foli qartë.Mandati ekziston.Arsyetimet kanë mbaruar. 2026-a mund të jetë viti i normalizimit të qeverisjes ose viti i humbur i radhës.Tani është radha e politikës të dëshmojë nëse është në lartësinë e saj.

Këto zgjedhje treguan një nivel të rrallë qartësie nga elektorati. Qytetarët votuan kundër mosfunksionimit dhe për stabilitet institucional. Por vota, sado e qartë, nuk garanton vetvetiu qeverisje të mirë.Përgjegjësia tani bie mbi të gjithë spektrin politik: mbi shumicën për të qeverisur me maturi dhe përfshirje, dhe mbi opozitën për të ndërtuar alternativë, jo bllokadë.

Viti 2026 mund të shënojë fillimin e një kapitulli më të qëndrueshëm të shtetit të Kosovës. Por mund edhe të jetë një përsëritje e ciklit të njohur të krizës. Verdikti qytetar është dhënë. Pyetja që mbetet është nëse politika është e gatshme ta respektojë atë qeverisje të mire.Përgjegjësia tani bie mbi të gjithë spektrin politik: mbi shumicën për të qeverisur me maturi dhe përfshirje, dhe mbi opozitën për të ndërtuar alternativë, jo bllokadë.