Nga brigjet e Nuuk-ut deri në korridoret e Uashingtonit, një territor me 56 mijë banorë ka hapur një nga debatet më të mëdha strategjike të dekadës. Grenlanda ka thënë “jo”. Por pyetja është: a do të mjaftojë?

Në hartë, Grenlanda duket si një masë e heshtur akulli në skajin verior të botës. Në realitet, në janarin e vitit 2026, ajo është shndërruar në një nga pikat më të nxehta të politikës globale.

Deklarata e qeverisë grenlandeze ishte e prerë: “Nuk mund të pranojmë nën asnjë rrethanë një marrje nën kontroll nga Shtetet e Bashkuara.”

Pas gjithë këtij debati qëndron lufta për kontroll të Arktikut, meqë kush e kontrollon atë, e kontrollon një pjesë të rendit të ri botëror.

Nga ide ekscentrike në strategji shtetërore

Kur Donald Trump përmendi për herë të parë idenë e “blerjes” së Grenlandës vite më parë, shumë e trajtuan si një kapriço personale. Sot, askush nuk po qesh më.

Administrata amerikane e ka bërë të qartë se Grenlanda është pjesë kyçe e arkitekturës së sigurisë së ShBA-së. Në veri të ishullit ndodhet baza ajrore Thule – një nga nyjet më të rëndësishme të mbrojtjes raketore amerikane. Por në epokën e re të rivalitetit me Rusinë dhe Kinën, një bazë nuk mjafton. Nevojitet kontroll më i gjerë, prani më e fortë, dominim i korridoreve të reja detare që po hapen nga shkrirja e akullit.

Me fjalë të tjera: akulli që shkrihet po hap rrugë të reja tregtare dhe ushtarake. Dhe ShBA-ja nuk dëshiron t’i lërë ato hapësira bosh për rivalët.

Evropa kupton se kjo është më shumë se Grenlandë

Grenlanda është territor autonom brenda Mbretërisë së Danimarkës. Danimarka është anëtare e NATO-s. Prandaj çdo përpjekje për të marrë Grenlandën pa pëlqim është, teknikisht, kërcënim ndaj një aleati të NATO-s.

Kjo e ka vënë Evropën në alarm. Zyrtarë të lartë evropianë kanë folur hapur: nëse ShBA-ja vepron në mënyrë unilaterale ndaj Grenlandës, NATO si aleancë humb kuptimin e saj themelor.

Kopenhaga ka qenë e qartë: sovraniteti i Grenlandës nuk negociohet. Dhe në Nuuk, liderët lokalë kanë folur me një gjuhë që rrallë dëgjohet nga një territor kaq i vogël: “Ne nuk jemi pronë. Ne jemi popull.”

Rusia dhe Kina: spektatorë me interes të ftohtë

Në Moskë dhe Pekin, deklaratat e Uashingtonit dhe reagimi evropian po ndiqen me kujdes. Rusia prej vitesh ka militarizuar brigjet e saj arktike. Kina, ndonëse gjeografikisht larg, ka investuar në projekte minerare dhe logjistike në rajon dhe e quan veten “fuqi pranë-arktike”.

Një përçarje mes ShBA-së dhe Evropës rreth Grenlandës do t’i shërbente drejtpërdrejt interesave të tyre. Prandaj kjo krizë nuk është vetëm transatlantike. Ajo është pjesë e garës globale për zonat që deri dje konsideroheshin të paarritshme.

Populli i vogël në mes të lojës së madhe

Grenlanda ka vetëm 56 mijë banorë. Një popullsi më e vogël se një lagje mesatare e një metropoli evropian. Por sot, mbi këtë popullësi po projektohen interesat e fuqive më të mëdha të planetit.

Shumica e grenlandezëve dëshirojnë më shumë autonomi, ndoshta një ditë pavarësi të plotë. Por pothuaj unanimisht refuzojnë idenë e bashkimit me Shtetet e Bashkuara.

Në thelb, çështja e Grenlandës është simptomë e një rendi ndërkombëtar që po ndryshon. Fuqitë e mëdha po rikthehen gradualisht te logjika e sferave të influencës: territore strategjike, zona kontrolli, korridore detare, burime minerale.

Grenlanda është rasti i parë i madh ku kjo logjikë përplaset drejtpërdrejt me parimet moderne të sovranitetit dhe vetëvendosjes.

Diplomacia po punon për të ulur tensionet. Në prapaskenë, Uashingtoni kërkon garanci më të mëdha sigurie në Arktik. Evropa kërkon të ruajë unitetin e aleancës. Grenlanda kërkon të mos humbasë zërin e vet.

Por një gjë është e sigurt: Grenlanda nuk do të kthehet më në periferi të harresës gjeopolitike. Ajo tani është nyje strategjike. Dhe çdo vendim për të do të rezonojë shumë më larg se brigjet e saj të akullta.