Ndërsa shëtisnin në Sheshin Tiananmen në Pekin, në shtatorin e kaluar, presidenti kinez Xi Jinping dhe presidenti rus Vladimir Putin u duk se diskutonin mbi mundësinë që transplantet e organeve mund ta zgjasin ndjeshëm jetën e njeriut, shkruan BBC.

“Sipas kësaj logjike, organet njerëzore mund të transplantohen vazhdimisht. Sa më gjatë të jetosh, aq më i ri bëhesh, madje mund të arrish edhe pavdekësinë”, u dëgjua të thoshte përkthyesi i Putinit.

“Ka parashikime se brenda këtij shekulli njerëzit mund të jetojnë deri në 150 vjeç”, iu përgjigj përkthyesi i Xi Jinpingut.

Biseda u konsiderua domethënëse për dy liderë që e kanë cilësuar njëri-tjetrin si “miqtë më të mirë”, ndërsa së bashku kanë kaluar plot 39 vite në pushtet dhe nuk japin shenja tërheqjeje nga skena politike.

Ky episod ofroi një vështrim të rrallë mbi një nga partneritetet më të mbyllura dhe më pak të kuptuara në politikën globale. Fragmente të tilla spontane janë ndër rastet e pakta kur publiku arrin të shohë nga afër marrëdhënien mes dy liderëve.

Putini pritet të rikthehet këtë javë në Pekin, në kuadër të 25-vjetorit të Traktatit të Fqinjësisë së Mirë dhe Bashkëpunimit Miqësor mes Rusisë dhe Kinës.

Ndryshe nga vizita e presidentit amerikan Donald Trump në Kinë javën e kaluar, e cila u shoqërua me bankete luksoze dhe vizita simbolike në tempuj historikë, vizita e Putinit pritet të jetë shumë më diskrete, me pak detaje të bëra publike paraprakisht.

Zëdhënësi i Kremlinit deklaroi se Moska shpreson të marrë informacion të dorës së parë lidhur me takimin Trump–Xi.

Sipas raportimeve, Xi Jinping ia ka përmendur Trumpit edhe emrin e Putinit gjatë një shëtitjeje në Zhongnanhai, kompleksi politik i mbyllur i udhëheqjes kineze, ku lideri kinez ka bërë shaka duke kujtuar se Putini e kishte vizituar më herët atë rezidencë.

Në Uashington kishte shpresa se Trump mund të arrinte ta distanconte Pekinin nga Moska, por këto pritshmëri duken gjithnjë e më pak realiste.

Kina dhe Rusia prej vitesh i përshkruajnë marrëdhëniet e tyre si një “miqësi pa kufij”. Megjithatë, ekspertët argumentojnë se kjo marrëdhënie është dukshëm e pabarabartë.

Sipas Alexander Gabuev, drejtor i Qendrës Carnegie Russia Eurasia, Rusia është bërë gjithnjë e më e varur nga Kina.

“Rusia është plotësisht në xhepin e Kinës dhe Pekini mund të diktojë kushtet”, shprehet ai.

Kjo pabarazi është e dukshme sidomos në ekonomi. Kina është partneri më i madh tregtar i Rusisë, ndërsa Rusia përfaqëson vetëm rreth 4% të tregtisë ndërkombëtare kineze. Ekonomia kineze është shumë më e madhe dhe eksportet e saj drejt Rusisë janë rritur ndjeshëm.

Vitet e sanksioneve perëndimore e kanë shtyrë Moskën të afrohet gjithnjë e më shumë me Pekinin. Gjigandi teknologji Huawei, i sanksionuar nga SHBA dhe i përjashtuar nga rrjetet 5G në Britaninë e Madhe, ka përfituar nga largimi i kompanive perëndimore për t’u kthyer në një aktor kyç në sektorin rus të telekomunikacionit.

Me marrëdhëniet me Perëndimin të dëmtuara, Kina është bërë burimi kryesor i teknologjisë, ekspertizës shkencore dhe mbështetjes industriale për Rusinë.

Që prej nisjes së pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, Moska është bërë gjithnjë e më e varur nga komponentët kinezë për industrinë e saj ushtarake. Një raport i fundit i Bloomberg zbuloi se Rusia importon mbi 90% të teknologjisë së sanksionuar nga Kina, një rritje e ndjeshme krahasuar me vitin e kaluar.

Megjithatë, Moska mbetet e vetëdijshme për rreziqet e kësaj varësie.

Dmitry Trenin, president i think tank-ut Këshilli Rus për Çështjet Ndërkombëtare, në një analizë të titulluar “Ne nuk i përulemi askujt”, theksoi se Rusia nuk dëshiron të shndërrohet në një shtet vasal të Kinës.

“Është thelbësore që Rusia të ruajë një pozitë të barabartë në marrëdhëniet me Kinën, sepse Rusia mbetet një fuqi e madhe dhe nuk mund të jetë një partnere e dorës së dytë”, shkroi ai.

Megjithatë, Rusia ka pak alternativa reale përveç Kinës. Pekini i ofron tregun dhe kërkesën që janë jetike për mbijetesën ekonomike të Moskës, sidomos pas prishjes së marrëdhënieve me Perëndimin.

Nga ana tjetër, Kina tregohet e kujdesshme që të mos ushtrojë presion të tepërt ndaj Rusisë.

Sipas Marcin Kaczmarski, pedagog i studimeve të sigurisë në Universitetin e Glasgow, Pekini është i vetëdijshëm për këtë çekuilibër, por përpiqet të shmangë çdo reagim negativ nga elitat ruse.

“Kina po ndjek një politikë vetëpërmbajtjeje. Ajo nuk po e shtyn Rusinë përtej limiteve”, shprehet ai.

Ekspertët kujtojnë se Rusia mbetet një partnere krenare dhe nuk pranon lehtësisht imponime të jashtme.

Gabuev sjell si shembull vizitën e Xi Jinpingut në Moskë në vitin 2023, kur lideri kinez raportohet se i kërkoi Putinit të mos përdorte armë bërthamore në Ukrainë. Vetëm disa ditë më vonë, Moska njoftoi vendosjen e armëve bërthamore në Bjellorusi, një lëvizje që u interpretua si sinjal i pavarësisë së saj strategjike.

Lufta në Ukrainë ka krijuar edhe përfitime për Kinën. Sipas analistëve, Rusia i ofron Pekinit eksperiencë të vlefshme ushtarake dhe teknologji që mund të jenë të dobishme në rast të një krize të mundshme me Tajvanin.

Një tjetër element strategjik është energjia. Rusia mbetet furnizues i rëndësishëm me naftë dhe gaz për Kinën.

Në maj, Putini deklaroi se të dy vendet janë pranë një “hapi shumë të rëndësishëm” në bashkëpunimin energjetik, duke iu referuar projektit të gazsjellësit “Power of Siberia 2”. Projekti parashikon transportimin e 50 miliardë metrave kub gaz rus drejt Kinës përmes Mongolisë.

Për Pekinin, ky projekt ka rëndësi strategjike, sidomos në një kohë tensionesh në Ngushticën e Hormuzit dhe pasigurie globale në tregjet energjetike.

Megjithatë, marrëdhënia mes Kinës dhe Rusisë nuk është një aleancë formale ushtarake.

Bobo Lo, ish-zëvendëspresident i misionit diplomatik australian në Moskë, thotë se pikërisht ky fleksibilitet strategjik e bën partneritetin më të qëndrueshëm.

“Nuk është një aleancë klasike, por një partneritet strategjik fleksibël”, shprehet ai.

Sipas analistëve, Perëndimi shpesh e ka parë këtë marrëdhënie ose si një “bosht autoritar”, ose si një partneritet të brishtë në prag kolapsi. Por realiteti duket më kompleks.

Kina dhe Rusia ndajnë interesa të rëndësishme strategjike: një kufi të përbashkët prej 4300 kilometrash, ekonomi plotësuese dhe kundërshtimin ndaj rendit botëror të dominuar nga SHBA.

Ndryshe nga vendet perëndimore, Pekini dhe Moska shmangin kritikat reciproke për çështjet e të drejtave të njeriut.

Kina ka mohuar vazhdimisht akuzat për shkelje të të drejtave të njeriut në Xinjiang, ndërsa Rusia është përballur me kritika të forta pas vdekjes së opozitarit Alexei Navalny. Megjithatë, të dy vendet vazhdojnë të mbështesin njëri-tjetrin në arenën ndërkombëtare.

“Ata nuk e kritikojnë njëri-tjetrin për Xinjiangun apo për Navalnyn. Në shumë çështje në OKB, ata mendojnë njësoj”, thotë Gabuev.

Edhe pse marrëdhënia shpesh analizohet vetëm në aspektin gjeopolitik, ekspertët theksojnë se kontaktet mes shoqërive po rriten ndjeshëm.

Ky është udhëtimi i 25-të i Putinit në Kinë dhe bashkëpunimi institucional mes dy vendeve është bërë shumë më i thellë.

Sanksionet perëndimore dhe kufizimet e vizave kanë shtyrë shumë rusë drejt Kinës. Udhëtimi mes dy vendeve është bërë më i lehtë falë regjimit pa viza, ndërsa produktet kineze kanë fituar terren në tregun rus.

Rusët përdorin gjithnjë e më shumë telefona dhe makina kineze, sidomos pas largimit të markave perëndimore nga tregu rus.

“Ndërlidhja mes dy shoqërive po rritet me shpejtësi”, thotë Gabuev. “Programet e shkëmbimit, bursat dhe projektet e përbashkëta po i afrojnë gjithnjë e më shumë të dy popujt.”

Megjithëse çekuilibri mes Moskës dhe Pekinit mbetet një sfidë afatgjatë, analistët vlerësojnë se një prishje e afërt e marrëdhënieve është shumë pak e mundshme.

Sipas Bobo Lo, të dy vendet e konsiderojnë partneritetin strategjik si tepër të rëndësishëm për të dështuar.

“Të dyja palët e dinë se nuk kanë alternativa më të mira dhe për këtë arsye bashkëpunimi pritet të vazhdojë”, përfundon ai.