Bota po dëshmon një ndryshim tektonik. Me rikthimin e Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë në fillim të vitit 2025, rendi botëror i bazuar në rregulla, aleanca të qëndrueshme dhe multilateralizëm po thërrmohet nën peshën e politikës “Amerika e Para”.

Në këtë peizazh të turbullt, presidenti francez Emmanuel Macron është shfaqur si zëri më i fuqishëm, dhe ndoshta i vetmi, që po tenton të ndalojë vullnetin e Trumpit për të rindarë pushtetin global dhe ndikimin sipas logjikës së forcës dhe transaksionit.

Sfida ndaj “Ligjit të Xhunglës”

Macron nuk po kundërshton thjesht një udhëheqës, por një filozofi të tërë. Kur Trump urdhëroi operacionin për arrestimin e Nicolas Maduros në Venezuelë apo kur iu rikthye pretendimeve për aneksimin e Grenlandës, Parisi nuk heshti.

Përmes ministrit të tij të jashtëm, Macron paralajmëroi se shkelja e parimit të mosndërhyrjes dhe përdorimi i forcës jashtë kuadrit të OKB-së do të ketë “pasoja të rënda për sigurinë botërore”.

Për Macron-in, rendi aktual nuk është thjesht një relike e Luftës së Ftohtë, por mburoja e vetme që kanë kombet e mesme kundër diktatit të superfuqive. Ai e sheh veten si mbrojtësin e fundit të sovranitetit europian, duke këmbëngulur se Europa nuk mund të jetë thjesht një “koloni” që ndjek verbërisht hapat e Uashingtonit.

Një lider i vetmuar në një kontinent të dobët

Megjithatë, tragjedia e nismës kurajoze të Macron qëndron te vetmia e tij. Ndërsa ai flet për “autonomi strategjike”, liderët e tjerë evropianë duken të paralizuar nga frika ose të paaftë për të vepruar.

Me një koalicion të brishtë dhe kancelarin e ri Friedrich Merz që shpesh preferon sjelljen e matur, Gjermania nuk po shërben më si “motori i dytë” i rezistencës evropiane. Ndërkohë në Britani, kryeministri Keir Starmer gjendet në një pozicion delikat, duke u përpjekur të ruajë “marrëdhënien speciale” me SHBA-në, shpesh duke heshtur përballë shkeljeve flagrante të ligjit ndërkombëtar nga ana e Trump.

Në përgjithësi shumë kryeqytete europiane, të tmerruara nga kërcënimet e Trump-it për tarifa doganore në nivelin 50 për qind dhe tërheqje të mbrojtjes së NATO-s, kanë zgjedhur politikën e “fluturimit nën radar”.

Mitologjia e fuqisë përkundrejt realitetit të dobësisë

Sondazhet e fundit tregojnë një të vërtetë të hidhur: një pjesë e madhe e publikut evropian e sheh Trumpin si më “të fortë dhe vendimtar” sesa liderët e tyre. Ky perceptim i dobësisë, i ka dhënë dorë të lirë presidentit amerikan që ta trajtojë Evropën jo si partnere, por si një rivale që duhet nënshtruar.

Trump e ka tallur hapur Macronin, duke pretenduar se e ka detyruar atë të pranojë trefishimin e çmimeve të barnave brenda “3 minutave bisedë”. Pavarësisht nëse këto pretendime janë hiperbola të Trump-it, ato pasqyrojnë një realitet të ri: Europa është e përçarë.

Macron po tenton të ndërtojë një mur mbrojtës me tulla që po thërrmohen. Pa mbështetjen e një Gjermanie të fortë dhe pa një unitet të vërtetë të Brukselit, thirrjet e tij për “zgjimin e Europës”, rrezikojnë të mbeten thjesht jehonë në sallat e zbrazëta të diplomacisë.

Në fund të ditës, lufta e Macronit kundër prishjes së rendit botëror aktual është një bast me rreziqe të larta. Nëse ai dështon të bindë fqinjët e tij se liria kushton, Europa mund të gdhihet në një botë ku rregullat shkruhen vetëm në Uashington dhe Pekin, duke e lënë “kontinentin e vjetër” si një muze të bukur, por pa ndikim, të një epoke që nuk ekziston më.