Foto të reja japin një pamje të shtypjes së përgjakshme të protestave antiqeveritare në Iran
Pasi vendosi një bllokim të internetit në të gjithë vendin, regjimi iranian duket se e ka errësuar kryesisht vrasjen masive të protestuesve .
Megjithatë, një fotograf në Teheran ka arritur të ndajë dokumentacionin e tij për atë që ndodhi, së bashku me dëshminë e atyre që iu bashkuan dhe i mbijetuan protestave.
Milad*, 23 vjeç, Teheran: ‘Një Basiji tha: ‘Shko i thuaj princit tënd të të nxjerrë këto kokrriza nga trupi’’ “Isha pranë Yaftabadit [një zonë e Teheranit] të enjten në mbrëmje [8 janar] dhe pashë njerëz që dilnin në rrugë, të maskuar dhe duke pritur një shkëndijë.
Të gjithë po ecnin, nga një burrë 100-vjeçar te një fëmijë katërvjeçar, prindërit e të cilit po i mbanin dorën. Shoku im më telefonoi dhe më tha:
‘Milad, kjo do të thotë revolucion.’ I thashë: ‘Po, vëlla, ja ku është.’”
“Ne filluam të brohorisnim dhe vazhduam derisa arritëm në rrugën kryesore. Më lejoni t’ju them se ishim një turmë e madhe.
Nga njëri skaj i rrugës kryesore në tjetrin, ishte plot me njerëz. Atje ku ishim ne të enjten në mbrëmje, nuk qëlluan. Ishte vetëm gaz lotsjellës dhe të shtëna në ajër.”
“Një djalë po thyente gurë dhe ua jepte të rinjve; një tjetër po ndizte zjarr dhe po u frynte në sy njerëzve për të lehtësuar djegien pasi u qëllua gazi lotsjellës.
Mushkëritë e mia po digjeshin pa pushim.” “Të premten, u ktheva në të njëjtën lagje. Ishim shumë prej nesh dhe nuk kishim më frikë. Sulmuam bazën Basij [milici e mbështetur nga shteti] dhe i vumë flakën motoçikletave përpara saj dhe tabelave të saj. Po atë natë, shkova në Salsabil [një zonë e Teheranit] për të kërkuar të dashurën time.
“Atje, me sytë e mi, i pashë duke vrarë njerëz me kallashnikovë.
Dy vajza erdhën dhe trokitën në xhamin e makinës sonë dhe thanë: ‘Ju lutem, për hir të Zotit, na lejoni të hyjmë, po i vrasin të gjithë’. I morëm brenda.
Njëra nga vajzat hipi në makinë dhe shpërtheu në lot. Ajo tha: ‘Ata vranë katër djem para syve të mi’. “Kur u ktheva në shtëpi, disa njerëz në lagjen tonë ishin vrarë. Ata vranë një djalë 16-vjeçar në zonën tonë, të gjithë e njohim. Shpina e tij, nga lart poshtë, ishte plot me fishekë dhe ai ishte i vdekur. Ndërsa po vdiste, Basixhët po qëndronin mbi të.
‘Më ndihmoni’, thonë miqtë e mi se e dëgjuan të thoshte, dhe një Basixh u përgjigj, ‘Shko i thuaj princit tënd të vijë dhe t’i nxjerrë këto fishekë nga trupi yt’.”
Sara*, 18 vjeç, Isfahan: ‘Po prisja goditjen tjetër që të më godiste kokën’ “Një ditë para thirrjes, në një nga tubimet, u bllokova në një vend të rrethuar nga oficerë.
Dëgjova njërin prej tyre të bërtiste, ‘Goditini.’
Ata filluan të qëllonin me fishekë nga përpara dhe nga prapa. Kur u përpoqëm të iknim, ata arrestuan njerëz dhe i rrahën me shkopinj gome. “U panikova dhe rashë përtokë para një oficeri. Ai më goditi fort në qafë me një shkop gome. Po prisja goditjen tjetër që të më godiste kokën kur papritmas një grup protestuesish – nuk e di si – më tërhoqën nga toka dhe më shpëtuan.” “Atë natë, që nga fillimi, britma dominuese ishte për [Reza] Pahlavi-n [djalin e ish-shahut të Iranit]. Ditën e thirrjes, shumica e ndjekësve të mi në Instagram postuan histori dhe kështu e kuptova se turma ishte edhe më e madhe nga sa e kisha imagjinuar.”
“Edhe disa ditë më vonë, nga goja e njërit prej të afërmve tanë, puna e të cilit nuk e di saktësisht, por ndoshta punon në roje, kuptova se edhe ata ishin të tronditur kur u përballën me një turmë të madhe që vazhdonte të rritej. Ai tha se vazhdonin të shihnin grupe të shumta që vinin nga çdo rrugicë dhe rrugë.
“Nuk mora pjesë të premten, por nga brenda shtëpisë dëgjova vazhdimisht të shtëna me armë zjarri. Edhe pse shtëpia jonë është relativisht larg shesheve qendrore të qytetit dhe vendeve ku mund të mbushej me njerëz, rreth orës 22:00 dëgjova brohoritje. Nga pas derës dëgjova njerëz që brohorisnin dhe pashë njerëz që vinin nga të dyja anët e shtëpisë sonë, oficerët po i ndiqnin dhe po qëllonin mbi ta.”
Mahsa*, 30 vjeç, Isfahan: ‘Pashë një oficer që ndiqte djem të rinj ndërsa qëllonte me pistoletë drejt tyre’
“Pas fillimit të protestave, dilja çdo ditë, duke shëtitur nëpër pazar dhe rrugët qendrore për të parë nëse po ndodhte ndonjë gjë. Në zonat qendrore, atmosfera ishte plotësisht e sigurt, rojet dhe oficerët e policisë ishin vendosur kudo.
“Njerëzit u rrahën dhe u plagosën dhunshëm me gaz lotsjellës dhe fishekë dhe shumë u arrestuan. Atmosfera ishte aq mbytëse dhe ata reaguan aq agresivisht ndaj një tubimi të vogël, saqë nuk e mendova kurrë se mund të formohej një tubim serioz këtu.”
“Kështu që, kur erdhi telefonata nga Pahlavi të enjten, vendosa të mos dilja nga shtëpia. Vërtet nuk mendoja se në këtë qytet, të mbushur me oficerë të armatosur dhe forca të armatosura, një protestë kaq e madhe mund të merrte formë. Por brohoritjet vinin nga të gjitha lagjet përreth shtëpisë sime. Natën, dola jashtë.”
“Përveç zonave të zakonshme të protestave në qendër të qytetit, vetë lagjet ishin plot me njerëz. Kjo ishte shumë e çuditshme për mua. Të gjithë e dinë se sa dhunshëm dhe brutalisht kjo qeveri i shtyp njerëzit, megjithatë familjet po dilnin së bashku. Pashë një burrë që mbante fëmijën e tij tre ose katër vjeç, duke mbajtur dorën e gruas së tij, duke ecur dhe duke kënduar, dhe dy vajza adoleshente që kishin dalë me nënën e tyre.”
“Por që nga fillimi i mbrëmjes së së premtes, filluan të dëgjoheshin të shtëna me armë zjarri. Mund të dëgjoje municione që qëlloheshin dhe shpërthime. Dola nga shtëpia dhe nuk kisha arritur as në fund të rrugës kur pashë një oficer që ndiqte shtatë ose tetë djem të rinj ndërsa qëllonte me pistoletë drejt tyre. Ishte një skenë tronditëse.”
“Shkova më thellë në lagje për të parë nëse dikush ishte fshehur ose i plagosur, në mënyrë që t’i fusja në shtëpinë time dhe t’i ndihmoja. Por të shtënat vazhdonin të vinin nga fundi i rrugës. Ishte aq e vazhdueshme dhe aq afër sa pas pak kohe pata frikë të shkoja më tej vetëm dhe u ktheva përsëri drejt shtëpisë.”
“Kur iu afrova shtëpisë sime, pashë dikë që vraponte drejt meje. Në fillim u frikësova, por kur ai pa frikën time, tha: ‘Unë jam një nga ne, mos u frikëso.’
Ai ishte pa frymë dhe në gjendje të keqe. Kur e kuptoi se po shkoja drejt një shtëpie dera e së cilës nuk ishte mbyllur plotësisht, më pyeti nëse mund të hynte brenda dhe të ulej për një minutë. Ai hyri në oborr dhe ishte qartësisht i sëmurë.
“Ai tha se vetëm 10 hapa larg, ata kishin qëlluar një grup njerëzish në kokë në fund të rrugës. Ai as nuk e dinte se si kishte shpëtuar; kishte humbur miqtë e tij dhe tha: ‘Mendoj se i qëlluan të gjithë’. Unë thashë: ‘Të qëlluar?’
Ai tha: ‘Të vrarë. Po vrasin këdo që është jashtë.’” “Më vonë, dëgjova për një të ri që u qëllua disa rrugë larg nesh. Ai ishte ende gjallë, duke bërtitur se kishte një grua dhe një fëmijë të vogël dhe duke u lutur për ndihmë. Por para se fqinjët të mund ta arrinin, disa oficerë qëndruan sipër tij dhe penguan askënd ta ndihmonte.”
“Ata qëndruan aty derisa ai vdiq, dhe pastaj e morën trupin e tij. Dikush nga lagjja tha se mund ta kishin vrarë shpejt, si shumë të plagosur të tjerë, i kishin vrarë, por në vend të kësaj e lanë të vuante dhe të derdhte gjak deri në vdekje për të trembur të gjithë të tjerët.”
“Vazhdojmë të flasim për numrin e njerëzve të vrarë, por shumë të tjerë kanë mbetur me aftësi të kufizuara të rënda, të verbuar, me fishekë ende në trupat e tyre që mund t’i vrisnin në çdo moment. Dhe pastaj ka nga ata që u arrestuan, me lajme për ekzekutime që u kryen në heshtje. Vetëm pak ditë më parë, dëgjova se një nga shoqet e mia që kishte qenë në turmë ishte identifikuar, ishte marrë nga shtëpia e saj dhe askush nuk e di se çfarë i ka ndodhur.”
Hamid*, 40 vjeç, Teheran: ‘Ai arriti vetëm të thoshte, ‘Po digjem ‘, dhe vdiq në krahët e të atit’ “Nuk kisha hyrë në mes të protestave që nga viti 2009, por këtë herë i pashë të gjithë duke shkuar; ndihesha e turpshme të mos shkoja, kështu që shkova. [Hamidi më vonë zbuloi se nipi i tij ishte vrarë nga një snajper ndërsa qëndronte me të atin në një protestë.]
“Sapo më tha vëllai im, nxitova për në Karaj [një qytet i vogël pranë Teheranit ku ata kishin protestuar]. Plumbi ia shpoi klavikulën, hyri në trup, i shpoi zemrën dhe mushkëritë dhe doli nga ana tjetër. Ai arriti vetëm të thoshte:
‘Po digjem’ dhe vdiq në vend në krahët e të atit. “Kur arrita në klinikë, pashë 10 trupa të shtrirë përtokë. Mendja ime u thye. Në klinikën tjetër në atë zonë, kishin grumbulluar 200 trupa njëri mbi tjetrin; nuk kishte vend.”
“Pashë një vajzë gjashtëvjeçare, një burrë 70-vjeçar. Pashë njëqind djem, mustaqet e të cilëve nuk u kishin dalë ende. Të gjithë ishin qëlluar në qafë, në kokë dhe në sy. Ishte sikur po merrnin hak [sepse] fëmijët [në zonën tonë] janë pak të pamatur dhe të guximshëm. Ishte sikur po qëllonin pëllumba.”







