(Gllogjani i UÇK-së përballë forcës ushtarake e policore serbe e jugosllave)

Kudusi Lama
Fjalë vlerësimi në përvjetorin e betejës së Gllogjanit më 24 mars 1998 dhe fitores së UÇK-së mbajtur në Gllogjan më 24 mars 2026
Të nderuar familjarë të dëshmorëve,
Të nderuar luftëtarë të lirisë,
Të nderuar bashkëluftëtarë dhe veteranë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës,
Të nderuar përfaqësues të institucioneve të Republikës së Kosovës,
Të nderuar personalitete të jetës publike, akademike dhe shoqërore,
Të dashur pjesëmarrës,
Sot jemi mbledhur në këtë tubim përkujtimor me ndjenjë të thellë respekti, mirënjohjeje dhe përgjegjësie historike për të kujtuar një nga momentet më domethënëse të luftës sonë çlirimtare, një nga çastet më të rëndësishme të historisë së rezistencës së armatosur shqiptare në Kosovë – përballjen e lavdishme në Gllogjan, më 24 mars 1998. Një përballje që nuk ishte thjesht një betejë ushtarake, por një provë e madhe e karakterit, e guximit dhe e vendosmërisë së popullit shqiptar për liri. Një ngjarje që shënoi një kthesë të rëndësishme në rrjedhën e luftës çlirimtare.
Kujtojmë sot një betejë që në historinë e Luftës Çlirimtare të Kosovës zë një vend të veçantë. Kujtojmë një moment kur përballë një makinerie të fuqishme ushtarake qëndroi një grusht luftëtarësh të vendosur, të cilët nuk kishin as epërsi numerike, as epërsi në armatim, por kishin diçka shumë më të madhe: besimin në drejtësinë e kauzës së tyre dhe vendosmërinë për të mos u nënshtruar kurrë.
Kjo nuk është vetëm një ditë kujtimi. Kjo është një ditë reflektimi për historinë tonë, për sakrificën e një brezi të tërë dhe për rrugën që populli shqiptar përshkoi për ta arritur lirinë.
Gllogjani nuk është thjesht një vend në hartën e Kosovës. Ai është një simbol. Një simbol i qëndresës shqiptare. Një simbol i guximit përballë një force shumë më të madhe ushtarake. Një simbol i besimit të palëkundur se liria është një e drejtë që duhet mbrojtur me çdo çmim.
Në historinë e kombeve, ka momente që e ndryshojnë rrjedhën e zhvillimeve. Momente kur vendosmëria e një grupi njerëzish bëhet frymëzim për një popull të tërë. Beteja e Gllogjanit ishte një nga ato momente.
Ajo dëshmoi se lufta për liri nuk matet vetëm me numra, me armë apo me teknologji ushtarake. Ajo matet me shpirtin e atyre që luftojnë. Ajo matet me besimin se drejtësia historike është në anën e tyre.
Historia e popullit shqiptar është histori qëndrese, sakrifice dhe përpjekjeje të vazhdueshme për liri. Në këtë histori të gjatë dhe të vështirë, Kosova ka qenë shpeshherë në qendër të përballjeve më të mëdha. Në ato përballje janë provuar karakteri, guximi dhe vendosmëria e shqiptarëve për të mos u nënshtruar kurrë.
Në pranverën e vitit 1998, pas goditjes së rëndë që forcat serbe ndërmorën në Prekaz kundër familjes heroike të komandantit legjendar Adem Jashari, Serbia mendoi se kishte arritur të thyejë shpirtin e rezistencës shqiptare. Ajo besoi se me atë goditje do të mbillte frikë dhe dorëzim në zemrat e shqiptarëve. Por historia dëshmoi të kundërtën.
Lufta deri në sakrificë e familjes Jashari nuk e dobësoi luftën për liri, përkundrazi e forcoi atë. Ajo u bë një thirrje për qëndresë dhe një burim frymëzimi për gjithë shqiptarët. Në vend të dorëzimit, në gjithë Kosovën u përhap një vendosmëri e re për të vazhduar luftën deri në çlirimin përfundimtar.
Në këtë klimë vendosmërie dhe mobilizimi, Dukagjini u shndërrua në një nga qendrat më të rëndësishme të organizimit të rezistencës. Në këtë trevë, luftëtarët e lirisë nuk qëndruan duarkryq. Sulmet ndaj forcave serbe u bënë të vazhdueshme dhe të guximshme.
Në çdo vend, në çdo kohë – ditën dhe natën – forcat e Ushtria Çlirimtare e Kosovës godisnin armikun dhe tregonin se rezistenca shqiptare ishte gjallë dhe e vendosur.
Pikërisht kjo gjendje e re në terren e shqetësoi shumë udhëheqjen ushtarake dhe policore serbe. Ata e kuptuan se rezistenca nuk ishte shuar dhe se lufta çlirimtare po merrte përmasa gjithnjë e më të mëdha.
Për këtë arsye, armiku vendosi të ndërmarrë një tjetër operacion të madh ushtarak në Dukagjin, me synimin për të thyer guximin e shqiptarëve dhe për të shkatërruar strukturat organizative të UÇK-së.
Vendndodhja ku u planifikua goditja ishte Gllogjani.
Në atë kohë tashmë ishte bërë e ditur se në këtë zonë ishte krijuar shtabi i Zonës Operative të Dukagjinit. Për armikun ky ishte një objektiv me rëndësi të veçantë strategjike.
Ata mendonin se duke goditur këtë shtab dhe duke eliminuar drejtuesit e tij, do të krijonin një çarje të madhe në strukturën e UÇK-së.
Njëkohësisht, ata kishin informacion se Gllogjani ishte shndërruar në një nga pikat kryesore të organizimit të luftës dhe të shpërndarjes së armëve që vinin nga kufiri me Shqipërinë.
Prandaj, për armikun, shkatërrimi i kësaj baze do të kishte një efekt të madh në gjithë zhvillimin e luftës.
Por ata nuk e kuptuan një gjë shumë të rëndësishme: lufta për liri nuk mbështetet vetëm në baza ushtarake apo në shtabe, por mbi të gjitha në shpirtin e popullit. Dhe pikërisht këtë shpirt nuk mund ta shkatërronte asnjë ushtri.
Zona e Dukagjinit në atë kohë kishte filluar të marrë gjithnjë e më shumë tiparet e një organizimi të mirëfilltë ushtarak. Njësitë e saj po organizoheshin, po krijonin struktura komanduese dhe po ndërtonin një sistem të qëndrueshëm rezistence.
Kjo gjë e shqetësonte shumë armikun. Ai e dinte se nëse kjo zonë do të forcohej më tej, atëherë kontrolli mbi kufirin me Shqipërinë do të bëhej i pamundur. Dhe një kufi i hapur për furnizime do të thoshte forcim i vazhdueshëm i UÇK-së. Prandaj, për armikun, shkatërrimi i kësaj zone ishte bërë një domosdoshmëri strategjike.
Operacioni u planifikua me shumë kujdes. Çdo detaj u analizua dhe çdo lëvizje u përgatit me saktësi. Synimi ishte i qartë: të asgjësohej shtabi i zonës dhe drejtuesit e tij të kapeshin të gjallë ose të eliminoheshin.
Operacioni filloi në mëngjesin e 24 marsit 1998.
Gjatë natës, forcat jugosllave e serbe në sasi shumë të mëdha ishin përqendruar në periferi të fshatit. Ata kishin lëvizur në fshehtësi të madhe me shpresën se do të arrinin të kapnin në befasi luftëtarët e UÇK-së.
Plani i tyre ishte të përsërisnin të njëjtin skenar që kishin përdorur në Prekaz. Por në Gllogjan gjërat nuk ndodhën siç kishin planifikuar. Vëzhguesit e UÇK-së arritën të zbulojnë në kohë lëvizjet e armikut. Alarmet u dhanë menjëherë dhe njësitë morën pozicionet e tyre mbrojtëse.
Kur zbardhi dita, lufta kishte filluar. Forcat serbe kishin një epërsi të madhe në numër dhe në armatim. Ata përdorën një arsenal të gjerë armësh, nga artileria deri te mjetet e blinduara e tanket. Por luftëtarët e lirisë nuk u tërhoqën. Lufta u zhvillua shtëpi më shtëpi, rrugë më rrugë, në një përballje të ashpër dhe të pabarabartë në çdo cep të Gllogjanit.
Megjithëse të paktë në numër, luftëtarët e UÇK-së treguan guxim dhe aftësi të jashtëzakonshme luftarake. Ata lëviznin me shkathtësi, godisnin armikun nga drejtime të papritura dhe krijonin një pështjellim të madh në radhët e tij. Në asnjë moment forcat serbe nuk arritën ta kuptonin qartë se ku ndodhej vija e frontit. Kjo ishte një nga arsyet pse operacioni i tyre filloi të dështojë.
Qëllimi i luftëtarëve shqiptarë ishte i qartë: të luftonin dhe të mbijetonin për të vazhduar rezistencën. Edhe pse armiku përdori të gjitha llojet e armëve, ai nuk arriti të realizonte objektivat e planifikuara. Shtabi i Zonës Operative të Dukagjinit arriti të shpëtojë pa humbje në drejtim dhe organizim. Ndërkohë, dëmet që u shkaktuan ishin kryesisht në infrastrukturë dhe në mjete materiale. Por forca kryesore e rezistencës mbeti e paprekur. Megjithëse forcat jugosllave e serbe, kur e panë humbjen e turpshme të tyre, siç e kanë pasur gjithnjë traditë, u sulën mbi qytetarët shqiptar të pa armatosur dhe bënë vepra kriminale duke bërë tortura e maltretime masive, ndër të cilët do të ishin edhe Rasim Selmanaj me shumë shqiptarë të tjerë, të cilët pas kësaj beteje u bënë luftëtarë të devotshëm e të dalluar të UÇK-së.
Kjo betejë pati pasoja të mëdha për të dyja palët. Për armikun, ajo ishte një goditje e rëndë morale dhe profesionale. Ata e kuptuan se përballja e drejtpërdrejtë me forcat e UÇK-së nuk ishte aq e lehtë sa kishin menduar. Ndërsa për shqiptarët, ajo ishte një fitore e madhe morale. Populli pa me sytë e tij se armiku nuk ishte i pathyeshëm. Pushka shqiptare mund ta ndalte dhe ta mposhtte atë. Ajo tregoi se një popull i vendosur mund t’i bëjë ballë edhe një force shumë më të madhe.
Por në këtë betejë të lavdishme nuk duhet lënë në heshtje roli vendimtar i komandantit të Dukagjinit Ramush Haradinaj. Ai ishte figurë kyçe në organizimin dhe drejtimin e mbrojtjes së Gllogjanit në atë betejë. Ai kontribuoi në vendosjen e njësive në pozicione strategjike, duke shfrytëzuar terrenin për të kompensuar mungesën e epërsisë në armatim dhe forca. Ai drejtoi drejtpërdrejtë në vijën e parë çka ndikoi në rritjen e moralit të luftëtarëve dhe në koordinimin e veprimeve gjatë përballjes. Ai udhëhoqi lëvizje të shpejta, goditje të befasishme dhe shpërndarje funksionale në terren, duke krijuar pasiguri dhe pështjellim në radhët e forcave të armikut. Ai ruajti strukturën komanduese, pasi objektiv kryesorë i armikut ishte neutralizimi i shtabit të Zonës Operative të Dukagjinit. Mbijetesa e kësaj strukture ishte një sukses strategjik, në të cilin roli i Ramush Haradinajt dhe drejtuesve të tjerë në terren, ishte thelbësor.
Në këtë kontekst, roli i Ramush Haradinaj shihet si pjesë e një lidershipi që arriti të mbajë në këmbë një nga zonat më të rëndësishme të rezistencës në fazat e hershme të luftës.
Figura e Ramush Haradinajt në këtë betejë është pasqyrë e vendosmërisë për të mos u tërhequr, aftësisë për të udhëhequr në kushte të pabarabarta dhe ndikimit në konsolidimin e UÇK-së në Dukagjin duke u bërë përcaktues edhe për fitoren e Luftës së UÇK-së në të ardhmen.
Fitorja e kësaj beteje krijoi një valë të madhe besimi dhe mobilizimi në gjithë Kosovën. Pas këtij operacioni, aktiviteti i UÇK-së në Dukagjin u zgjerua edhe më shumë.
Zona operative mori përgjegjësi më të mëdha dhe filloi të funksionojë si një komandë e mirëfilltë territoriale. Në shumë vende u krijuan njësi të reja luftarake dhe gjithnjë e më shumë të rinj iu bashkuan radhëve të luftës për liri. UÇK-ja u bë simbol i shpresës dhe i krenarisë për gjithë rininë shqiptare. Gllogjani u bë simbol i qëndresës dhe i guximit. Ngjarjet e atij operacioni treguan se një popull që lufton për liri nuk mund të mposhtet.
Sot, kur kujtojmë atë betejë, ne nuk kujtojmë vetëm një përballje ushtarake. Ne kujtojmë një moment kur u provua forca e karakterit shqiptar. Një moment kur u dëshmua se liria kërkon sakrificë, por edhe se ajo fitohet vetëm nga ata që nuk dorëzohen.
Prandaj sot, duke kujtuar Gllogjanin, ne nderojmë të gjithë ata luftëtarë që me guxim dhe përkushtim mbrojtën nderin dhe dinjitetin e kombit. Kujtojmë dëshmorët e asaj beteje të lavdishme Him Haradinaj, Gazmend Mehmetaj dhe Agron Mehmetaj, rënia e të cilëve kishte një ndikim të shumëfishtë pasi u bë frymëzim për rezistencë. Prandaj ata sot nuk përkujtohen vetëm si emra në histori, por si simbol i guximit, sakrificës dhe vendosmërisë për liri.
Ata na lanë një amanet të madh: që ta ruajmë dhe ta forcojmë lirinë për të cilën ata luftuan.
24 marsi i vitit 1998, dita kur UÇK-ja në Gllogjan fitoi betejën kundër Jugosllavisë dhe Serbisë, do të përsëritet edhe më 24 mars 1999, ditën kur NATO-ja filloi goditjet kundër Jugosllavisë e Serbisë, duke e bërë UÇK-në me forcë ajrore e duke i bërë komandantët e formacioneve të UÇK-së urdhërues dhe komandues të formacioneve të organizatës më të madhe të botës, NATO-s.
Lavdi të gjithë dëshmorëve të lirisë!
Lavdi luftëtarëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës!
Lavdi Gllogjanit dhe gjithë Dukagjinit!
Rroftë Kosova e lirë!
Rroftë kombi shqiptar!
Ju faleminderit!