Shkruan: Rilind Berisha

Në një kohë kur beteja për të vërtetën nuk zhvillohet më vetëm në terren, por edhe në narrativë, në diskurs publik dhe në kujtesë kolektive, Kosova po përballet me një rrezik të heshtur por real: relativizimin e krimeve të së kaluarës. Më shqetësuese se çdo fushatë e jashtme është fakti se hapësirën për këtë relativizim po e krijojmë vetë.

Po ua hapim vetë derën fushatave që relativizojnë krimet, i ulin masakrat në “vrasje” të zakonshme dhe ua zbehin kuptimin e vërtetë burgosjeve politike. Ky nuk është vetëm deformim terminologjik; është deformim i kujtesës historike dhe i drejtësisë morale.

Kur KMDLNJ nuk arrin të prodhojë ndikim real në diskursin publik, kur Instituti i Krimeve të Kryera gjatë Luftës në Kosovë posedon fakte, dëshmi dhe materiale autentike, por dështon t’i kthejë ato në vetëdije publike, kur Shoqata e të Burgosurve Politikë të Kosovës dhe Organizata e Veteranëve të Luftës së UÇK-së mungojnë në debatet ku duhet të jenë zëri më i fortë, dhe kur Arkivi Shtetëror i Kosovës bashkë me Biblioteka Kombëtare e Kosovës mbeten të mbyllura në rolin e tyre pasiv — atëherë rezultati është i pashmangshëm: të tjerët fillojnë ta shkruajnë historinë tonë për ne.

Dhe historia, kur shkruhet nga të tjerët, rrallëherë është në favorin tonë.

Ky nuk është problem mungese kapacitetesh. Kosova ka dëshmi, dokumente, arkiva dhe mbi të gjitha — dëshmitarë të gjallë. Problemi është mungesa e vullnetit për ta kthyer këtë kapital historik në prezencë publike, të dukshme, të prekshme dhe të pakontestueshme.

Pikërisht për këtë arsye, është koha për veprim konkret institucional në nivel lokal.

Thirrja është e drejtpërdrejtë për kryetarin e Prishtina, Përparim Rama, si dhe për përfaqësuesit e Partia Demokratike e Kosovës në Kuvendin Komunal, përfshirë Leutrim Retkoceri dhe Granit Geci: të ndërmarrin një iniciativë të re dhe të qartë për vendosjen e tabelave të përhershme publike në hapësirat kryesore të qytetit.

Këto tabela nuk duhet të jenë dekor. Ato duhet të jenë dokument. Duhet të përmbajnë fakte të verifikuara, dëshmi autentike, fotografi reale dhe materiale arkivore që flasin qartë për krimet e kryera nga regjimi jugosllav në Kosovë.

Sepse heqja e tabelave krijon zbrazëti. Dhe zbrazëtia nuk mbetet kurrë bosh — ajo mbushet me narrativë të rreme.

Zëvendësimi i tyre me të vërtetën nuk është zgjedhje politike. Është obligim historik.

Çdo ditë vonesë është një hap më shumë drejt harresës. Dhe harresa, në këtë rast, nuk është thjesht dështim, është bashkëfajësi.