Kremlini ka orkestruar një fushatë të koordinuar mbikëqyrjeje duke përdorur dronë të lëshuar nga anije të ashtuquajtura “shadow fleet” gjatë një periudhe 18-mujore, të cilat kanë shënjestruar objekte bërthamore në Mbretërinë e Bashkuar, Francë, Belgjikë dhe Holandë, sipas studiuesve.

Një analizë e Institutit Ndërkombëtar për Studime Strategjike (International Institute for Strategic Studies (IISS)) mbi 144 incidente në më shumë se një duzinë vendesh, duke filluar nga fundi i vitit 2024, arriti në përfundimin se shërbimet ruse të inteligjencës kanë vepruar me “pandëshkueshmëri të konsiderueshme”, duke lënë autoritetet evropiane të paorganizuara dhe të hutuar.

Dronë janë vërejtur në mënyrë të përsëritur mbi baza ajrore dhe aeroporte, por asnjë nuk është kapur apo rrëzuar nga ushtritë perëndimore, duke zbuluar një dështim strategjik të mbrojtjes ajrore të NATO-s.

RAF Lakenheath në Suffolk, një bazë në Mbretërinë e Bashkuar që po përgatitej për të strehuar armë bërthamore amerikane, dhe baza e nëndetëseve bërthamore franceze në Île Longue në Brittany, ishin ndër objektivat e shënjestruara nga dronë të paarmatosur që besohet se janë lëshuar nga deti.

Qeveritë evropiane kanë qenë të kujdesshme për ta akuzuar Rusinë drejtpërdrejt, por Charlie Edwards, një studiues i lartë në IISS, tha se “çdo qeveri me të cilën kemi folur ka thënë se do ta mirëpriste publikimin e raportit”.

Incidente të analizuara përfshijnë:

Dronë të pazakontë që fluturuan ulët mbi RAF Lakenheath, RAF Fairford në Gloucestershire dhe të paktën dy baza të tjera ajrore amerikane në Angli në fund të nëntorit 2024. Armët bërthamore amerikane u vendosën në Lakenheath në korrik 2025.

Dronët mund të jenë pilotuar nga tanker-i “Seasons 1” në Detin e Veriut pranë Essex, ose nga anija “Hav Dolphin”, e cila ishte në portin e Hull-it gjatë incidenteve. Kjo anije u dyshua gjithashtu për incidente në Gjermani muajin pasues.

Një helikopter policie tentoi të gjurmonte dronët mbi Mbretërinë e Bashkuar, por u tërhoq për arsye sigurie. Përdorimi i një lazeri anti-dron u propozua, por nuk u zbatua.

Pesë dronë u zbuluan mbi bazën franceze Île Longue, ku ndodhet arsenali bërthamor detar i Francës, në dhjetor 2025. Tre anije të lidhura me flotën ruse “shadow fleet” ndodheshin 60–120 milje larg bregut.

Incidente në Belgjikë dhe Holandë në nëntor dhe dhjetor 2025, në bazat Kleine-Brogel dhe Volkel, ku ruhen armë bërthamore amerikane.

Dronët besohet se janë lëshuar nga anije që lundronin me transponderë të fikur në ujëra ndërkombëtare. Disa anije të tjera mund të kenë shërbyer si platforma mbështetëse ose për përsëritje sinjali.

Le Vigilant submarine base incident – një nëndetëse bërthamore franceze në bazën Île Longue.

“Ne vlerësojmë se është shumë e mundshme që Kremlini ka kryer një fushatë të koordinuar me UAV mbi Evropë,” tha Edwards.

Sipas tij, kjo përfaqëson “suksese taktike për Kremlinin” dhe një “dështim strategjik të mbrojtjes së aleatëve”.

Motivet ruse mendohet të jenë një kombinim i mbikëqyrjes bërthamore, zbulimit ushtarak, hartëzimit të logjistikës dhe luftës psikologjike.

Numri i incidenteve me dronë arriti kulmin në vitin 2025, me më shumë se 30 raste në shtator dhe nëntor, veçanërisht në Gjermani. Pas fillimit të sekuestrimeve të anijeve “shadow fleet” nga marinës evropiane në 2026, incidentet ranë.

Incidente të tjera përfshijnë mbylljen e aeroportit të Kopenhagenit në Danimarkë në shtator 2025 për shkak të dronëve. Katër tankerë të flotës ruse ndodheshin pranë Danimarkës në atë kohë.

Anija “Boracay” u sekuestrua nga forcat franceze, por më pas u lirua. Ajo kishte një kapiten kinez dhe dy shtetas rusë të lidhur me Moran Security Group, një kompani ushtarake private ruse.

Studiuesit thonë se kjo tregon militarizimin e anijeve të flotës “shadow fleet”, dhe se operacioni besohet të jetë orkestruar nga GRU.

Gjithashtu, u raportuan dronë mbi një anije të marinës irlandeze pranë brigjeve të Irlandës në dhjetor 2025, pas një vizite të presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky.

Autoritetet suedeze kishin ndaluar më herët anijen “Vezhen” për dëmtim të një kablli nënujor, por e liruan pasi incidenti u konsiderua aksidental.

Disa modele dronësh besohet se janë përdorur në këtë fushatë, por asnjë nuk është konfirmuar zyrtarisht. Modeli Orlan-10, një dron zbulimi, ka një rreze veprimi deri në 300 milje dhe mund të fluturojë deri në 12 orë, duke lejuar operim nga distanca të mëdha.