Shkrua: Ethem Çeku

“Lufta e UÇK-së ishte e drejtë dhe e pashmangshme për të ndalur spastrimin etnik dhe për të sjellë lirinë.” – Bill Clinton

Në analizë historike dhe sociopolitike, diskursi negativ dhe përdorimi i epiteteve kundër Ushtria Çlirimtare e Kosovës nuk përbënte një fenomen të rastësishëm, por ishte rezultat i një ndërthurjeje faktorësh strukturorë, ideologjikë dhe psikologjikë që shoqëruan shoqërinë shqiptare në fundin e shekullit XX. Në thelb, kjo situatë reflektonte vështirësinë e thellë për të ndërtuar një koncept të qëndrueshëm dhe të pranueshëm të çlirimit në kushtet e një sistemi të gjatë represiv dhe delegjitimues.

Së pari, ndikimi i zgjatur i sistemit jugosllav prodhoi një kulturë politike të mbështetur mbi kontrollin, frikën dhe delegjitimimin sistematik të çdo forme rezistence. Kjo krijoi një klimë të përgjithshme mosbesimi ndaj vetë idesë së çlirimit, duke e bërë artikulimin e një projekti çlirimtar një proces të vështirë dhe të ngarkuar me pengesa psikologjike e ideologjike, të trashëguara ndër breza.

Së dyti, propaganda shtetërore serbe, e ndërtuar dhe e orkestruar nga qendrat politike në Beogradi, funksionoi si një aparat i sofistikuar diskursiv, i cili e paraqiste UÇK-në si faktor destabilizues dhe kërcënim për rendin ndërkombëtar. Ky diskurs u përhap jo vetëm në mediat ndërkombëtare, por edhe brenda vetë shoqërisë shqiptare, duke prodhuar një konfuzion të qëllimshëm dhe duke vështirësuar konsolidimin e një vetëdijeje të përbashkët çlirimtare.

Së treti, ndarja e brendshme politike dhe strategjike ndër shqiptarë përfaqësonte një dimension tjetër të kësaj krize konceptuale. Në këtë kontekst, lufta e armatosur u perceptua nga disa segmente si rrezik për stabilitetin dhe përkrahjen ndërkombëtare, duke krijuar një tension të brendshëm ndërmjet nevojës për veprim dhe frikës nga pasojat e tij.

Së katërti, faktori social dhe ekonomik ndikoi ndjeshëm në këtë proces. Një pjesë e popullsisë kishte ndërtuar mekanizma mbijetese brenda sistemit ekzistues jugosllav, prandaj çdo ndryshim rrënjësor perceptohej si kërcënim për këtë ekuilibër të brishtë. Kjo gjendje e bënte edhe më të ndërlikuar pranimin e një projekti çlirimtar, i cili kërkonte jo vetëm sakrificë, por edhe një shkëputje të qartë nga realiteti i imponuar.

Së pesti, ky fenomen mund të analizohet në krahasim me modele të tjera evropiane, si ai i Rezistenca Franceze, ku gjatë okupimit nazist një pjesë e shoqërisë mbante qëndrime pasive ose bashkëpunuese, ndërsa rezistenca aktive stigmatizohej dhe delegjitimohej. Vetëm pas çlirimit u arrit një konsensus mbi legjitimitetin e saj historik dhe politik. Një dinamikë e ngjashme u manifestua edhe në Kosovë, ku koncepti i çlirimit kaloi përmes një procesi të gjatë kundërshtimesh, dyshimesh dhe përplasjesh të brendshme, për t’u konsoliduar përfundimisht pas përfundimit të luftës.

Në këtë kuptim, përdorimi i epiteteve kundër UÇK-së duhet interpretuar si reflektim i një tranzicioni të vështirë historik dhe si dëshmi e pengesave të shumta në ndërtimin e një filozofie të përbashkët çlirimtare, e cila kërkonte tejkalimin e frikës, të nënshtrimit dhe të konfuzionit ideologjik.
Në përfundim, filozofinë e çlirimit nuk mund ta rrënojë askush dhe aq më pak ata që nuk vijnë nga trungu i lirisë.