Shkruan: Hanife Salihu

Në mëngjesin e një dite të zakonshme, Gregor Samsa u zgjua dhe kuptoi se ishte shndërruar në një krijesë tjetër.
Franz Kafka nuk na tregoi vetëm historinë e një njeriu që u bë insekt. Na tregoi diçka shumë më të thellë: çfarë ndodh kur njeriu zgjohet në një realitet ku gjithçka që dikur e quante normale nuk është më e tillë.

Sot, metafora e Kafkës mund të lexohet edhe në realitetin politik të Kosovës.

Kosova nuk është shndërruar në një insekt. Por politika e saj duket sikur është zgjuar në një trup që nuk po e njeh më veten.
Institucionet janë aty. Kuvendi është aty. Deputetët janë aty. Partitë janë aty. Mandatet janë aty. Por mekanizmi që duhet t’i bëjë të gjitha këto të funksionojnë, sikur ka humbur diku në mes të konfliktit politik, kalkulimeve partiake dhe mungesës së kompromisit.
Dhe kjo është pjesa më kafkiane e gjithë kësaj historie:
Të gjithë janë në dhomë, por dera e zgjidhjes mbetet e mbyllur.

Pas zgjedhjeve të 7 qershorit, qytetari priste që vota të prodhonte institucione funksionale. Por politika vazhdon të endet në korridoret e një krize që duket sikur përsërit veten. Zvarritjet për konstituimin e Kuvendit dhe pasiguria rreth marrëveshjeve politike kanë krijuar përsëri ndjesinë e një vendi që po ecën në rreth.
Në romanin e Kafkës, familja e Gregorit fillimisht përpiqet ta kuptojë atë. Pastaj fillon ta shohë si barrë.
Edhe politika jonë rrezikon të bëjë të njëjtën gjë me shtetin.
Në vend që institucionet të shërbejnë si ura mes qytetarit dhe shtetit, ato rrezikojnë të shndërrohen në mure mes partive.
Në vend që Kuvendi të jetë vendi ku përplasen idetë, ai rrezikon të bëhet vendi ku përplasen interesat.
Në vend që zgjedhjet të jenë fundi i krizës, ato po rrezikojnë të bëhen vetëm një kapitull tjetër i saj.

Dhe këtu qëndron absurdi kafkian: ne ndryshojmë aktorët, por jo gjithmonë ndryshojmë skenarin.
Një palë fajëson tjetrën.
Njëra palë kërkon përgjegjësi nga tjetra.
Tjetra përgjigjet me akuza.
Kuvendi mbetet peng i numrave.

Partitë mbeten peng të kalkulimeve.
Ndërsa qytetari mbetet peng i pritjes.
Por qytetari nuk është personazh dytësor në këtë histori.

Ai është Gregor Samsa i kësaj politike.

Sepse është qytetari ai që zgjohet çdo mëngjes dhe pyet: A do të funksionojë sot shteti im?
A do të ketë institucione?
A do të ketë vendimmarrje?
A do të ketë stabilitet?
A do të ketë një politikë që e sheh të ardhmen përtej mandatit të ardhshëm?

Dhe më e rëndësishmja:

Kafka na mëson se metamorfoza nuk ndodh vetëm në trup. Ajo ndodh edhe në marrëdhëniet mes njerëzve.
Njeriu ndryshon kur të tjerët fillojnë ta shohin ndryshe.
Edhe politika ndryshon kur pushteti bëhet më i rëndësishëm se qëllimi për të cilin është dhënë.
Nëse kompromisi shihet si dobësi, dialogu si humbje dhe kundërshtari si armik, atëherë demokracia fillon të humbasë kuptimin e saj.

Kosova ka nevojë të dalë nga kjo metamorfozë.
Jo duke kërkuar një Gregor Samsa të ri për ta fajësuar.
Jo duke pritur që një parti ta shpëtojë tjetrën.
Jo duke e kthyer çdo krizë institucionale në një betejë ekzistenciale.

Por duke kuptuar një të vërtetë të thjeshtë:
Shteti është më i madh se partia. Institucioni është më i madh se individi. Kosova është më e madhe se çdo mandat politik.

Në fund të Metamorfozës, tragjedia nuk është vetëm se Gregori është shndërruar në një krijesë të panjohur.

Tragjedia është se familja e tij mësohet me të.

Kjo është ajo që duhet ta shmangë Kosova.
Të mos mësohemi me krizën.
Të mos mësohemi me bllokadën.
Të mos mësohemi me Kuvende që nuk funksionojnë.
Të mos mësohemi me politikën që e sheh kompromisin si kapitullim.

Sepse rreziku më i madh nuk është që Kosova të kalojë një krizë politike.
Rreziku është që kriza të bëhet normalitet.

Dhe atëherë, një mëngjes, mund të zgjohemi dhe të kuptojmë se nuk kemi ndryshuar vetëm politikën.

Kemi ndryshuar veten.

Jemi shndërruar në një shoqëri që është mësuar të jetojë me absurditetin.

Dhe kjo do të ishte metamorfoza jonë më e rrezikshme.