Është sikur dy shfaqje teatrale të zhvillohen krah për krah, para një publiku prej një personi të vetëm.

Procesi i paqes lidhur me pushtimin rus të Ukrainës ka arritur në një ngërç të jashtëzakonshëm, shkruan CNN.

Në njërën skenë, aleatët europianë dhe Kievi po përpiqen me të gjitha forcat t’i shndërrojnë kërkesat dhe kërcënimet e SHBA-së në diçka që i ngjan një plani që mund ta kënaqë presidentin Donald Trump. Në anën tjetër, Kremlini ka shfaqjen e vet: i dërguari Kirill Dmitriev ofron mundësi biznesi të krijuara për t’iu përshtatur një presidenti amerikan të prirur drejt interesave tregtare, për ta tërhequr më tej në orbitën e Moskës dhe për t’i mundësuar Rusisë të vazhdojë përparimin e saj të ngadaltë në vijën e frontit. Të dërguarit e Trumpit, Steve Witkoff dhe Jared Kushner, lëvizin me shpejtësi mes këtyre dy produksioneve. Megjithatë, dy linjat e ngjarjeve mbeten të ndara dhe përçmuese ndaj njëra-tjetrës, pa asnjë përfundim në horizont.

Kur Trump flet për një marrëveshje me Rusinë, një fakt peshon më shumë se të gjithë të tjerët: ideja e Moskës për paqen është, në thelb, fitorja. Kremlini ka qenë i drejtpërdrejtë në lidhje me kërkesat e tij, madje edhe në formën e tyre më pak maksimaliste. Presidenti rus Vladimir Putin dëshiron që Ukraina të dorëzojë Donbasin pa luftime të mëtejshme. Ai gjithashtu ka këmbëngulur prej kohësh për çmilitarizimin e Ukrainës, një zotim për të mos iu bashkuar kurrë NATO-s dhe ndryshimin e udhëheqjes në Kiev – të gjitha kërkesa jopraktike ose të pamundura në kohë lufte. Prandaj, kryepragmatisti i Rusisë është përqendruar te Donbasi si një objektiv i arritshëm negociues, ndërsa presioni ndaj Kievit për të bërë lëshime po rritet.

Pse Zelensky thjesht nuk dorëzohet? Arsyet për ta bërë këtë po shtohen, ndërsa pjesa e Donbasit që ka mbetur po bëhet çdo ditë e më pak e banueshme. Dronët rusë ndjekin këmba-këmbës njerëzit në Kramatorsk, qendrën më të madhe të popullsisë, duke gjuajtur civilët gjatë gjithë kohës. Sloviansku, Dobropillia dhe Kostyantynivka janë ose rrënoja, ose objektiva të bombave rrëshqitëse ruse: vende me rëndësi të madhe ushtarake, por ku ka mbetur pak jetë civile.

Megjithatë, argumenti më i qartë se pse Ukraina nuk mund thjesht ta braktisë Donbasin erdhi nga askush tjetër veçse këshilltari i sigurisë kombëtare i Trumpit dhe pasardhësi i mundshëm i tij, Marco Rubio. Rusia kontrollon të gjithë rajonin e Donjeckut, përveç 11 për qind të tij, ndërsa Ukraina e përshkruan pjesën e mbetur si “vijën mbrojtëse në të cilën ata janë ngulitur”, tha ai në një intervistë për Breitbart News. “Ata argumentojnë, dhe strategët ushtarakë thonë se kjo është e vërtetë, se ajo është vija e fundit që mund të mbrohet… Prej andej, rruga drejt Kievit është e drejtpërdrejtë”. Ai shtoi se Rusia nuk po përparon realisht dhe për këtë arsye ka kaluar te “shkaktimi i vuajtjeve të jashtëzakonshme ndaj popullit të Ukrainës përmes sulmeve me dronë, sulmeve me raketa balistike, duke u përpjekur të shkatërrojë infrastrukturën e tyre energjetike dhe furnizimin me energji elektrike”. Ukraina, nga ana e saj, po godet rafineritë ruse.

Ai i pranoi përpjekjet e Kushnerit dhe Witkoffit, por në fund arriti në përfundimin: “Ne do të donim që lufta të përfundonte, por në fund të fundit kemi edhe prioritete të tjera në mbarë botën, në të cilat jemi të përqendruar”.

Rubio bisedoi në telefon për 45 minuta me Zelenskyn të martën, çka sugjeron se ai mund të jetë më i përkushtuar ndaj rezultatit sesa lë të kuptohet kjo vërejtje përmbyllëse. Por pritshmëritë e tij të ulëta pasqyrojnë realitetin e këtyre dy shfaqjeve të ndara paqeje në skenë. Ukraina dëshiron të mbijetojë; Rusia dëshiron të fitojë dhe ende beson se mund t’ia dalë.

Nëse një nga mendjet më të arsyeshme në Shtëpinë e Bardhë e sheh paqen, në rastin më të mirë, si një mundësi shumë të vogël, çfarë arritën dhjetë ditët e fundit të përplasjes mes SHBA-së dhe Ukrainës? A e afruan Trumpin me marrëveshjen që thotë se dëshiron?

Trumpi ka ofruar një sërë nxitjesh befasuese në favor të Rusisë për ta tërhequr Moskën drejt një paqeje, kushtet e së cilës ai ende nuk i ka përcaktuar. Kjo duket si presion për hir të presionit – dhe në dobi të menjëhershme të Putinit.

Lista e dhuratave të Trumpit për Moskën është e gjatë: një marrëveshje e papritur për naftën dizel, që ka të ngjarë të derdhë miliarda në arkën e luftës së Putinit; një armëpushim energjetik (i shpallur në mënyrë të njëanshme nga Trumpi dhe me sa duket i panjohur për të dyja palët), i cili ngadalësoi për disa ditë sulmet ukrainase ndaj rafinerive ruse. Pati gjithashtu kufizime në teknologjinë jetike Starlink, të cilat ndikuan në operacionet mbrojtëse dhe sulmuese të Ukrainës; kufizime në shkëmbimin e inteligjencës, që e lanë Ukrainën pa paralajmërime për sulmet me raketa balistike për të paktën disa net; si dhe thirrje të përsëritura që Zelensky të largohet nga detyra. Kësaj i shtohet ndërprerja disamujore e mbështetjes financiare amerikane për Ukrainën, ndërsa tani Europa po paguan për ndihmën ushtarake. Nëse Putini do të mund ta hartonte vetë politikën amerikane, ajo mund të dukej shumë e ngjashme me këtë.

Duke folur në një konferencë për media në Oslo, pas takimit personalisht me Witkoffin dhe virtualisht me Kushnerin, Zelensky tha se shpresonte të merrte së shpejti një lajm pozitiv nga Rubio për sistemin amerikan të mbrojtjes ajrore Patriot dhe Starlink, ndërsa tha gjithashtu se vendi i tij ishte “mirënjohës që shkëmbimi i inteligjencës” me Shtetet e Bashkuara “tani funksionon”. Witkoffi niset nesër drejt Rusisë, ndërsa ende nuk është e qartë se çfarë do t’i paraqesë Putinit.

Pse tani? Dëmi politik që Trumpi po i shkakton vetes dhe kolegëve të tij republikanë përpara zgjedhjeve të mesmandatit është i dukshëm. Disa prej tyre po përpiqen të distancohen nga kjo breshëri politikash thellësisht antiamerikane dhe pro-ruse. Po aq e habitshme është se sa të paqëndrueshme ose jopraktike janë shumë prej këtyre masave. Marrëveshja për naftën dizel nuk do t’i ulë shpejt çmimet e karburantit në pompat amerikane dhe kufizimet evropiane ka të ngjarë të kufizojnë sasinë e parave që ajo mund t’i sjellë Putinit. Armëpushimi energjetik ishte i shkurtër, absurd dhe e dëmtoi edhe më tej besueshmërinë e Trumpit. Kufizimet ndaj Starlink, Starshield – versionit ushtarak të Starlinkut, të kontrolluar nga qeveria amerikane – dhe shkëmbimit të inteligjencës duket se shfaqen dhe zhduken, duke i lënë trupat ukrainase në baltë, ndërsa Rubio përsërit mohimin e Trumpit se kufizime të tilla kanë ekzistuar ndonjëherë.

Kjo valë aktivitetesh hutuese ka kuptim vetëm kur shihet përmes prizmit të politikës amerikane. Ajo po i drejtohet botës pas zgjedhjeve të mesmandatit.

Zelensky e ka hedhur poshtë idenë e rreme se përkëdhelja e Trumpit funksionon. Ukraina është përshtatur emocionalisht më shumë me idenë e humbjes së mbështetjes amerikane dhe të vazhdimit të rrugës e vetme, duke qenë e vetëdijshme se mbijetesa është më e mirë sesa miqësia me një SHBA të paqëndrueshme. Europa e di se tani ka mbetur një dritare e kufizuar kohore gjatë së cilës Trumpi mund të shkaktojë dëme dhe se çfarëdo që të vijë më pas do të jetë më mirë. Edhe nëse vjen më shumë nga e njëjta gjë, të paktën Europa dhe Ukraina do të kenë pasur më shumë kohë për t’u përgatitur që të vazhdojnë të vetme.

Më shqetësuese janë koha dhe mënyra e të menduarit të Trumpit. Ai po i shkakton dëm vetëm partisë dhe trashëgimisë së tij. Por, me republikanët ende në kontroll të Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit, dhe me garën e vitit 2028 për pasardhësin e tij që ende nuk ka nisur seriozisht, ndoshta ai e sheh këtë si momentin e fundit pa kufizime për ta shprehur në mënyra praktike simpatinë e tij ndaj dikujt që, me sa duket, ka një rëndësi të çuditshme për të si president i SHBA-së: Vladimir Putinit.