Frank Shkreli, ish-drejtor i Divizionit Evropian të Zërit të Amerikës

Ndërsa Kosova i afrohet mandatit të ardhshëm presidencial, vazhdimësia ka rëndësi. Rizgjedhja e Presidentes Vjosa Osmani do t’i shërbente jo vetëm zhvillimit demokratik të Kosovës, por edhe interesave strategjike të Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Evropian. Presidentja Vjosa Osmani duhet të rizgjidhet sepse ajo i ka dhënë Kosovës diçka të rrallë në jetën e saj të fundit politike: besueshmëri, dinjitet dhe qartësi.
Marrëdhënia e Kosovës me Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimin Evropian ka qenë prej kohësh e ankoruar jo vetëm në interesa të përbashkëta, por edhe në vlera të përbashkëta demokratike. Në këtë kontekst, rizgjedhja e Presidentes Vjosa Osmani do të përfaqësonte vazhdimësi, besueshmëri dhe koherencë strategjike në një moment pasigurie të shtuar në Ballkanin Perëndimor.
Për marrëdhëniet SHBA-Kosovë, Vjosa Osmani është një partnere e besuar demokratike. Udhëheqja e saj qëndron në kontrast të thellë me populizmin dhe erozionin institucional që shihet diku tjetër në rajon. Për Uashingtonin, Presidentja Osmani ka dëshmuar se është një partnere e parashikueshme dhe me parime të qarta. Ajo i ka kornizuar vazhdimisht prioritetet e Kosovës me gjuhën dhe konceptet që janë të njohura për politikëbërësit amerikanë: rend kushtetues, llogaridhënie demokratike dhe orientim euro-atlantik.
Nën presidencën e saj, Kosova ka mbetur qartësisht pro-amerikane, pa paqartësi apo qasje transaksionale. Institucionet demokratike janë mbrojtur nga kapja politike. Qëndrimi i Kosovës në Uashington ka kaluar nga menaxhimi i krizave në pjekuri institucionale. Stili i udhëheqjes së Osmanit – i disiplinuar, kushtetues dhe jo-provokues – e forcon imazhin e Kosovës si një partnere serioze, jo si një burim paqëndrueshmërie që kërkon ndërmjetësim të vazhdueshëm. Rizgjedhja e saj do t’i siguronte aktorët amerikanë se Kosova mbetet e lidhur fort me vizionin strategjik që Shtetet e Bashkuara kanë mbështetur për vendin që nga viti 1999.
Për Bashkimin Evropian, Presidentja Osmani ka mishëruar standardet që Brukseli i pret, por që rrallë shihen të zbatohen në mënyrë të qëndrueshme në rajon. Ajo ka theksuar respektin për Kushtetutën dhe ndarjen e pushteteve, pavarësinë e gjyqësorit dhe sundimin e ligjit. Ka mbrojtur të drejtat e pakicave të bazuara në ligj, jo në oportunitet politik. Në një kohë kur besueshmëria e BE-së në Ballkanin Perëndimor është e sprovuar, Kosova nën udhëheqjen e Osmanit ka mbetur konstruktive pa hequr dorë nga sovraniteti – bashkëpunuese pa braktisur parimet. Presidenca e saj ka ndihmuar ta pozicionojë Kosovën si një demokraci evropiane që respekton normat, pavarësisht dinamikave të ngadalta dhe shpesh zhgënjyese të procesit të integrimit.

Pse ka rëndësi rizgjedhja e Osmanit për komunitetin transatlantik?

Rizgjedhja e Presidentes Osmani do të dërgonte një sinjal të qartë dhe konstruktiv në Uashington dhe Bruksel: Kosova vlerëson stabilitetin institucional mbi paqëndrueshmërinë politike. Udhëheqja demokratike shpërblehet, jo anashkalohet. Presidenca mbetet një ankorë kushtetuese, jo një instrument partiak. Në një rajon gjithnjë e më të ekspozuar ndaj ndikimeve të jashtme dhe prapakthimit demokratik, vazhdimësia e udhëheqjes në Kosovë ka rëndësi. Ajo e ka harmonizuar vazhdimisht Kosovën me normat demokratike euro-atlantike, edhe përballë presioneve të brendshme. Osmani ofron stabilitet pa stagnim dhe vendosmëri pa përshkallëzim – pikërisht ekuilibri që kërkon komuniteti transatlantik në Ballkanin Perëndimor.
Në përfundim, rizgjedhja e Presidentes Vjosa Osmani nuk do të ishte thjesht një vendim politik i brendshëm. Ajo do të ishte një pohim strategjik i vazhdimësisë së orientimit të Kosovës drejt Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Evropian – si dhe një riafirmim i përkushtimit të saj ndaj qeverisjes demokratike, sundimit të ligjit dhe vlerave euro-atlantike. Për partnerët e Kosovës, vazhdimësia me Vjosa Osmanin Presidente do të thotë qartësi, besueshmëri dhe siguri. Në një kohë kur Ballkani Perëndimor përballet me presione të reja gjeopolitike, Kosova nuk mund të përballojë pasiguri në krye të rendit të saj kushtetues. Presidenca e Osmanit ka ofruar stabilitet pa stagnim dhe vendosmëri pa provokim. Për partnerët e Kosovës në Uashington dhe Bruksel, rizgjedhja e saj do të përfaqësonte një vazhdimësi të parashikueshme dhe të bazuar në vlera – dhe një riafirmim se trajektorja demokratike e Kosovës mbetet e paprekur.

*Frank Shkreli, ish-drejtor i Divizionit Evropian të Zërit të Amerikës, është komentator publik për marrëdhëniet transatlantike dhe çështjet e Ballkanit. Ai shkruan për marrëdhëniet SHBA-Kosovë dhe SHBA-Shqipëri, integrimin evropian dhe qeverisjen demokratike në Ballkanin Perëndimor. Puna e tij përqendrohet në kujtesën historike, zhvillimin institucional demokratik, lirinë e medias dhe sundimin e ligjit në vendet ish-komuniste.