Alban Hajrushi

Vëllimi poetik “Eshka djeg bjeshkën” i Muhamet Hoxhës, paraqet një nga dëshmitë më të plota të një zëri poetik që ka arritur një stad të dukshëm pjekurie artistike dhe shpirtërore. Kjo vepër nuk qëndron vetëm në kufijtë e një përmbledhjeje poetike me motive të zakonshme, por shtrihet si një univers i gjerë ndjesish, përjetimesh dhe refleksionesh, që lidhen ngushtë me fatin individual dhe kolektiv. Që në leximin e parë, bie në sy një përkushtim i veçantë ndaj fjalës poetike; një përpjekje për ta bërë atë bartëse të mesazheve të fuqishme, por edhe një mjet për të ruajtur kujtesën, identitetin dhe ndjeshmërinë njerëzore.

Titulli i veprës është në vetvete një figurë e fuqishme poetike, që sintetizon gjithë filozofinë e librit. Ideja e një shkëndije të vogël që arrin të përfshijë një hapësirë të madhe, si bjeshka, simbolizon forcën e brendshme të individit, fuqinë e fjalës dhe të mendimit, ku edhe pse mund të duken të vogla në fillim, kanë potencialin të shndërrohen në energji transformuese. Ky motiv përshkon tërë librin dhe shfaqet në forma të ndryshme, herë si revoltë e brendshme, herë si dhimbje e heshtur, e herë si shpresë që refuzon të shuhet.

1. Larmia e larushive tematike

Në aspektin tematik, vëllimi karakterizohet nga një larmi e pasur motivesh që ndërthuren natyrshëm. Një ndër shtyllat kryesore është trajtimi i familjes, veçanërisht figura e nënës dhe e babait. Poezitë që u kushtohen prindërve, janë të mbushura me ndjenja të sinqerta dhe me një ndjeshmëri të thellë emocionale. Ato nuk janë vetëm shprehje e dashurisë dhe mirënjohjes, por edhe një mënyrë për të ruajtur dhe përjetësuar figurën e tyre si themel i formimit shpirtëror dhe moral. Në këto vargje ndihet një respekt i jashtëzakonshëm për sakrificën dhe për rolin që prindërit kanë luajtur në jetën e poetit, duke u shndërruar në simbole universale të dashurisë dhe qëndresës.

Një tjetër bosht i rëndësishëm i librit është atdheu dhe liria. Poezitë me tematikë atdhetare janë ndër më të fuqishmet, pasi përçojnë një ndjenjë të thellë përkatësie dhe përgjegjësie historike. Lufta çlirimtare, dëshmorët dhe sakrifica kolektive, trajtohen me një ton të ngritur emocional, por pa rënë në retorikë të zbrazët. Përkundrazi, vargu është i drejtpërdrejtë dhe i sinqertë, duke e bërë mesazhin më të fuqishëm dhe më të prekshëm. Këto poezi nuk shërbejnë vetëm si homazh, por edhe si kujtesë dhe si thirrje për të mos harruar çmimin e lirisë. Në këtë kuadër, vëllimi shfaq edhe një dimension të fortë kritik ndaj realitetit shoqëror dhe politik. Në disa poezi, autori shpreh hapur zhgënjimin dhe revoltën ndaj padrejtësive, korrupsionit dhe deformimeve të shoqërisë bashkëkohore. Ky zë kritik është i rëndësishëm, pasi e vendos poezinë në një funksion aktiv, duke e bërë atë jo vetëm një mjet estetik, por edhe një instrument ndërgjegjësimi. Në këto raste, vargu merr një ngarkesë të drejtpërdrejtë dhe goditëse, duke reflektuar një realitet të ashpër që kërkon të denoncohet. Një vend të veçantë në këtë vëllim zë tema e mërgimit, e cila trajtohet me një ndjeshmëri të rrallë dhe me një intensitet emocional të lartë. Mërgimi shfaqet si plagë e hapur, si një ndarje e dhimbshme nga vendlindja, familja dhe identiteti. Poezitë që lidhen me këtë motiv janë ndër më prekëset, sepse arrijnë të kapin thelbin e kësaj përvoje, duke e paraqitur jo vetëm si një fenomen social, por edhe si një dramë personale dhe shpirtërore. Në to ndihet mall, humbje, dhe një lidhje e pashkëputshme me rrënjët, që mbetet e gjallë pavarësisht largësisë.

2. Plani i gjeopoetikës stilistike

Në planin stilistik, poezia karakterizohet nga një gjuhë e thjeshtë, por e ngarkuar me figura artistike të goditura. Metaforat dhe simbolet përdoren me natyrshmëri, duke i dhënë vargut një dimension më të thellë kuptimor. Një nga veçoritë kryesore është aftësia për të krijuar imazhe të fuqishme me mjete të thjeshta shprehëse. Kjo e bën poezinë të qasshme për lexuesin, pa humbur thellësinë dhe kompleksitetin e saj. Ritmi i vargut është i rrjedhshëm, çka e bën leximin të natyrshëm dhe të këndshëm, ndërsa struktura e poezive ruan një ekuilibër të mirë mes formës dhe përmbajtjes. Një element tjetër që bie në sy është prania e një dimensioni meditativ dhe filozofik në një pjesë të poezive. Në këto raste, poeti reflekton mbi jetën, kohën, të kaluarën dhe të ardhmen, duke shprehur dilema dhe kërkime që janë universale. Këto poezi shtojnë një shtresë tjetër kuptimore në vëllim, duke e pasuruar atë dhe duke i dhënë një karakter më të plotë artistik. Ato tregojnë se poezia nuk është vetëm shprehje e ndjenjave, por edhe një formë e të menduarit dhe e reflektimit mbi botën. Po ashtu, në vëllim gjejmë edhe poezi që lidhen me natyrën dhe peizazhin, ku përshkrimet janë të gjalla dhe plot ngjyra. Natyra nuk paraqitet thjesht si sfond, por si një pjesë integrale e përjetimit poetik, që ndërvepron me gjendjen shpirtërore dhe me mesazhin e poezisë. Këto pjesë sjellin një frymëmarrje të veçantë në vepër, duke krijuar një balancë mes temave të rënda dhe atyre më të lehta.

Megjithatë, në disa raste mund të vërehet një prirje drejt përsëritjes së motiveve dhe një përdorim më i drejtpërdrejtë i mesazhit, që mund të kishte fituar më shumë forcë përmes një simbolike më të thelluar. Po ashtu, herë pas here, vargu afrohet me ligjërimin prozaik, duke humbur pak nga intensiteti poetik. Këto janë elemente që nuk e zbehin vlerën e përgjithshme të veprës, por që tregojnë hapësira për zhvillim të mëtejshëm artistik.

3. Në fund

Në tërësi, “Eshka djeg bjeshkën” është një vëllim poetik që dëshmon për një autor të përkushtuar dhe të vetëdijshëm për misionin e fjalës poetike. Kjo vepër arrin të ndërthurë me sukses dimensionin personal me atë kolektiv, emocionin me reflektimin dhe thjeshtësinë me thellësinë. Ajo ofron një pasqyrë të sinqertë të botës së brendshme të autorit, por edhe të realitetit në të cilin jeton. Ndër të tjera, ky libër përbën një kontribut të rëndësishëm në poezinë bashkëkohore shqipe, duke sjellë një zë që është njëkohësisht i ndjeshëm, i fuqishëm dhe i angazhuar. Ai dëshmon se poezia mbetet një nga format më të fuqishme të shprehjes njerëzore, e aftë të prekë, të tronditë dhe të ndërgjegjësojë. “Eshka djeg bjeshkën” mbetet një dëshmi se fjala poetike, kur buron nga një përjetim i thellë dhe një bindje e fortë, ka fuqinë të lërë gjurmë të qëndrueshme në vetëdijen e lexuesit.