Zvicra ka humbur gati një të pestën e akullit të akullnajave të saj në vetëm pesë vite, duke ndryshuar në mënyrë dramatike peizazhin e Alpeve. Zonat që dikur ishin të mbuluara nga shtresa të mëdha akulli po shndërrohen gjithnjë e më shumë në terrene shkëmbore, të përshkruara nga shkencëtarët si “shkretëtira hënore”.

Sipas raportit vjetor të monitorimit të akullnajave, gjatë tetë muajve të parë të vitit 2026, akullnajat zvicerane humbën 5.5% të vëllimit të tyre. Me këtë rënie, humbja totale e akullit që nga viti 2021 ka arritur në 19.4%.

Shkrirja e këtij viti është vetëm pak më e ulët se rekordi i regjistruar në vitin 2022, pavarësisht se vera e vitit 2026 ishte edhe më e nxehtë. Shkencëtarët e lidhin situatën me valët e forta të të nxehtit, të pasuara nga një dimër me pak reshje dëbore.

Matthias Huss, glaciolog në ETH Zürich dhe autor kryesor i raportit, thotë se shumë njerëz nuk e kuptojnë se sa shpejt po tërhiqen akullnajat. Sipas tij, vetëm një brez më parë, disa prej zonave që sot janë të zhveshura nga akulli ishin të mbuluara nga qindra metra akull.

“Është mbresëlënëse të qëndrosh në këtë peizazh hënor, ku vetëm pak vite më parë kishte një shtresë të madhe akulli. Tani është një shkretëtirë shkëmbore, ku kanë mbetur vetëm disa blloqe të vjetra akulli që shkrihen mbi shkëmbinjtë e nxehtë”, tha Huss.

Raporti, i përgatitur nga Rrjeti Zviceran i Monitorimit të Akullnajave në bashkëpunim me Komisionin Zviceran për Vëzhgimin e Kriosferës, tregon se trashësia mesatare e akullnajave individuale u reduktua me 2.5 deri në 4 metra gjatë vitit 2026.

Shkencëtarët po vërejnë gjithashtu një fenomen shqetësues: disa akullnaja nuk po shkrihen vetëm nga sipërfaqja, por po shemben edhe nga brenda. Rrjedhat e ujit nën akull krijojnë zgavra të mëdha, duke dobësuar strukturën dhe duke shkaktuar shembjen e pjesëve të akullnajës.

“Ka zgavra të mëdha, si vrima në djathë, në mes të akullit, me çati që shemben. Këto procese i copëtojnë akullnajat dhe bëjnë që tërheqja e tyre të përshpejtohet edhe më shumë”, shpjegoi Huss.

Evropa po ngrohet rreth dy herë më shpejt se mesatarja globale, ndërsa rajonet alpine janë ndër zonat ku ndryshimet janë më të dukshme.

Sipas një analize të MeteoSwiss, periudha nga prilli deri në shtator 2026 ishte vera gjashtëmujore më e nxehtë dhe më e thatë në Zvicër që nga fillimi i regjistrimeve në vitin 1864.

Megjithëse temperaturat e këtij viti ishin më të larta se në verën e vitit 2022, humbja e akullit ishte pak më e ulët se rekordi i atij viti. Shkencëtarët e lidhin këtë me sasinë më të vogël të pluhurit saharian që ra mbi akullnajat, si dhe me një shtresë disi më të madhe dëbore në fund të dimrit.

Pluhuri saharian është veçanërisht problematik për akullnajat, pasi errëson sipërfaqen e dëborës dhe e bën atë të reflektojë më pak rrezet e diellit, duke përshpejtuar shkrirjen.

Huss vizitoi në shtator ish-akullnajën Plattalvafirn, e njohur edhe si akullnaja Griess, e cila dikur mbulonte një faqe të tërë mali. Brenda vetëm 20 viteve, ajo ka humbur 99% të sipërfaqes së saj.

Sipas glaciologut, ndryshimi krahasuar me dekadat e mëparshme është dramatik.

“Ajo që ishte ndryshe në atë kohë ishte se ritmet e tërheqjes ishin ende në një nivel normal. Ajo që po shohim tani është një shpërthim i plotë i ritmeve të shkrirjes, që po çon në shpërbërjen e akullnajave. Ato po bien vërtet copë-copë”, tha Huss.