Shkruan: Prof. Dr. Fejzulla BERISHA

Kosova, si një shtet i ri në skenën ndërkombëtare, përballet me sfida të shumta në rrugën e saj drejt konsolidimit të shtetësisë, stabilitetit të brendshëm dhe integrimit në organizatat ndërkombëtare. Një nga faktorët më të rëndësishëm për të arritur këto objektiva është uniteti politik. Përçarjet e brendshme politike jo vetëm që e dëmtojnë funksionalitetin e institucioneve, por gjithashtu e dobësojnë pozicionin e Kosovës në arenën ndërkombëtare. Uniteti politik nuk nënkupton uniformitetin e mendimit, por krijimin e një konsensusi kombëtar mbi çështjet kyçe, si njohja ndërkombëtare, integrimi në BE dhe NATO, si dhe zhvillimi ekonomik dhe demokratik.

1. Rëndësia e unitetit politik për stabilitetin e brendshëm

1.1. Parandalimi i krizave politike dhe institucionale

Kosova ka përjetuar një numër të madh krizash politike të cilat kanë penguar funksionimin efektiv të institucioneve. Mosmarrëveshjet e vazhdueshme ndërmjet partive politike për pushtet shpesh kanë çuar në bllokada institucionale dhe zgjedhje të parakohshme, duke e dëmtuar stabilitetin politik.

Në shumë raste, përplasjet mes partive kanë rezultuar në dështimin për të miratuar ligje dhe reforma kyçe. Një unitet i bazuar në interesin kombëtar do të siguronte një qeverisje më efektive dhe do të minimizonte rreziqet e krizave të vazhdueshme.

1.2. Forcimi i shtetit të së drejtës

Pa një konsensus të gjerë politik mbi forcimin e sundimit të ligjit, korrupsioni dhe klientelizmi mbeten sfida të mëdha për Kosovën. Politizimi i institucioneve të drejtësisë ka ndikuar në mungesën e besimit qytetar ndaj sistemit juridik. Uniteti politik mbi reformat në drejtësi do të krijonte një mjedis të qëndrueshëm ligjor dhe do të rriste besimin e qytetarëve dhe investitorëve të huaj.

2. Uniteti politik si kusht për zhvillimin ekonomik

2.1. Rritja e investimeve të huaja

Një mjedis politik i fragmentuar dhe konfliktual është një faktor dekurajues për investitorët e huaj. Shtetet e zhvilluara që kanë kaluar nga situata të ngjashme kanë arritur të tërheqin investime të huaja vetëm pasi kanë krijuar stabilitet politik dhe ekonomik. Në këtë kontekst, uniteti politik në Kosovë do të krijonte një klimë më të favorshme për investime dhe do të siguronte që politikat ekonomike të mos ndryshojnë me çdo ndërrim qeverie.

2.2. Politika të qëndrueshme ekonomike dhe sociale

Fragmentimi politik shpesh sjell ndryshime të shpeshta në prioritetet ekonomike, duke penguar krijimin e strategjive afatgjata për zhvillimin ekonomik. Një konsensus mbi politikat kryesore ekonomike dhe sociale do të ndihmonte në sigurimin e një zhvillimi të qëndrueshëm dhe do të reduktonte papunësinë dhe emigracionin e të rinjve.

3. Uniteti politik si faktor kyç për integrimin ndërkombëtar

3.1. Njohja ndërkombëtare dhe diplomacia

Kosova ende përballet me sfida të mëdha në fushën e diplomacisë, për shkak të mosnjohjes nga pesë vende të BE-së dhe nga shumë shtete të tjera. Mungesa e një qasjeje të përbashkët në politikën e jashtme e dobëson Kosovën në arenën ndërkombëtare. Një unitet politik do të siguronte një strategji të qartë dhe të koordinuar diplomatike për të çuar përpara procesin e njohjeve dhe anëtarësimin në organizata ndërkombëtare si OKB dhe NATO.

3.2. Marrëdhëniet me aleatët strategjikë

Një politikë e jashtme e unifikuar është e domosdoshme për të ruajtur dhe forcuar marrëdhëniet me aleatët kryesorë të Kosovës, veçanërisht me SHBA-në dhe BE-në. Kur liderët politikë kosovarë dërgojnë mesazhe të ndryshme në nivel ndërkombëtar, kjo krijon pasiguri tek aleatët dhe e dobëson mbështetjen e tyre për Kosovën.

3.3. Procesi i integrimit në BE dhe NATO

Integrimi në BE dhe NATO kërkon reforma të thella politike dhe institucionale. Një qeveri e paqëndrueshme dhe një opozitë që kundërshton çdo vendim thjesht për arsye politike mund të pengojnë këto procese. Një strategji e përbashkët mbi këto çështje do të mundësonte përparim të shpejtë në integrimin euroatlantik.

4. Raste krahasuese: Sukseset dhe dështimet e shteteve të tjera

4.1. Rasti i Kroacisë dhe Sllovenisë

Kroacia dhe Sllovenia, dy vende që dikur ishin pjesë e Jugosllavisë, arritën të siguronin njohje të shpejtë ndërkombëtare dhe integrim në BE dhe NATO falë unitetit të tyre politik mbi çështjet kombëtare. Pavarësisht dallimeve të brendshme politike, ato ruajtën një linjë të qartë në politikën e jashtme dhe reformat institucionale.

4.2. Rasti i Bosnje dhe Hercegovinës

Nga ana tjetër, Bosnja dhe Hercegovina vazhdon të përballet me probleme serioze për shkak të mungesës së unitetit politik. Ndërhyrjet e vazhdueshme nga faktorë të jashtëm dhe mungesa e një strategjie të qartë kombëtare kanë bërë që Bosnja të mbetet një nga vendet më të paqëndrueshme në Ballkan. Ky rast tregon qartë se pa një unitet politik të brendshëm, një shtet mund të mbetet në vendnumëro për dekada.

Rruga përpara për Kosovën. Kosova ka nevojë për një qasje të re në politikë, e cila e vendos interesin kombëtar mbi interesat partiake. Liderët politikë duhet të gjejnë një gjuhë të përbashkët për çështjet kyçe dhe të shmangin konfliktet që e dëmtojnë imazhin e vendit.

Për të arritur këtë, nevojiten disa hapa konkretë:
Një marrëveshje politike për prioritetet kombëtare, e cila të përfshijë të gjitha forcat kryesore politike. Krijimi i mekanizmave për dialog të vazhdueshëm ndërmjet pozitës dhe opozitës, për të shmangur bllokadat institucionale.
Një strategji e përbashkët diplomatike dhe integruese, për të siguruar njohje dhe anëtarësim në organizatat ndërkombëtare.
Përkushtim ndaj reformave institucionale dhe sundimit të ligjit, për të garantuar stabilitet dhe zhvillim ekonomik.
Vetëm përmes një uniteti politik të mirëfilltë, Kosova mund të arrijë stabilitet të brendshëm, zhvillim ekonomik dhe një pozicion të fortë në arenën ndërkombëtare.