Shkruan: Halit Krasniqi

Miratimi i projektligjit në Kuvendi i Kosovës për krijimin e një byroje që merret me pasurinë e pajustifikuar ka kaluar pa aq debat sa meriton. Megjithatë, një element kyç i tij – emërtimi “Byro për Konfiskimin e Pasurisë” – ngre shqetësime serioze që nuk duhen anashkaluar.

Në një shtet të së drejtës, asgjë nuk është vetëm formale – as emërtimet. Ato përcaktojnë kufijtë e pushtetit dhe krijojnë pritje të qarta për rolin e institucioneve. Në këtë rast, përdorimi i termit “konfiskim” është problematik, sepse ai nuk është i paanshëm: nënkupton një vendim përfundimtar që prek drejtpërdrejt të drejtën e pronës.

Dhe pikërisht këtu qëndron thelbi i problemit. Në çdo rend demokratik, konfiskimi është kompetencë ekskluzive e gjykatës. Ai mund të vendoset vetëm pas një procesi të rregullt gjyqësor, me garanci të plota procedurale dhe me respektim të të drejtave themelore. Një organ administrativ nuk mund të ketë dhe nuk duhet të duket sikur ka këtë rol.

Emërtimi aktual krijon një paqartësi të rrezikshme. Edhe nëse ligji e kufizon byronë në funksione hetimore apo mbështetëse, vetë emri sugjeron diçka më shumë – një autoritet që shkon përtej mbledhjes dhe analizës së të dhënave. Kjo mund të prodhojë jo vetëm keqkuptime publike, por edhe tendencë për tejkalim kompetencash në praktikë.

Në një kohë kur lufta kundër korrupsionit është prioritet i padiskutueshëm, është joshëse të përdoren formula më “të forta” institucionale. Por pikërisht këtu qëndron rreziku: nëse, në emër të efikasitetit, relativizohen parimet bazë të shtetit ligjor, atëherë dëmtohet vetë themeli mbi të cilin ndërtohet drejtësia.

Zgjidhja nuk është e ndërlikuar. Institucioni duhet të emërtohet në përputhje me funksionin e tij real – si një organ që hulumton, verifikon dhe përgatit raste, jo që vendos për konfiskim. Emërtime si “Byro për Hulumtimin e Pasurisë së Pajustifikuar” do të ishin më të sakta dhe më të sigurta nga pikëpamja kushtetuese.

Sepse në fund, kjo nuk është vetëm çështje terminologjie. Është një provë konkrete nëse jemi të gatshëm të ndërtojmë institucione që respektojnë kufijtë e pushtetit dhe të drejtat e qytetarëve – apo nëse jemi të prirur t’i tejkalojmë ato në emër të një qëllimi, sado i drejtë të duket ai.