Numri i vetëvrasjeve në Gjermani po rritet për të katërtin vit radhazi. Por, cilat janë shkaqet e kësaj rritjeje dhe çfarë qëndron pas këtij fenomeni?

Në Gjermani, numri i personave që vdesin nga vetëvrasja është më i lartë se numri i atyre që humbin jetën nga aksidentet e trafikut, vrasjet, si dhe efektet e drogave të paligjshme dhe SIDA-s, të marra së bashku.

Sipas statistikave të fundit, në vitin 2025 në Gjermani kryen vetëvrasje 11.334 persona. Ky numër është 964 raste, ose 9,3 për qind, më i lartë se një vit më parë.

Cilat grupe janë veçanërisht të prekura?

Ndër grupet e ndryshme të popullsisë, numri më i lartë i vetëvrasjeve është regjistruar te burrat në të 60-at, pjesëtarë të brezit të njohur si baby boomers.

Shkalla e vetëvrasjeve rritet me moshën, ndërsa numri më i lartë i rasteve regjistrohet te personat mbi 50 vjeç.

Rritja më e madhe vërehet te grupmosha 55–65 vjeç. Pas kësaj, numri i rasteve bie, për t’u rritur sërish te personat në të 80-at dhe të 90-at.

Në të gjitha grupmoshat, burrat kryejnë vetëvrasje dukshëm më shpesh se gratë. Vitin e kaluar, 69,2 për qind e të gjitha rasteve të vetëvrasjeve u regjistruan te burrat, ndërsa 30,8 për qind te gratë. Megjithatë, rritja e numrit të vetëvrasjeve gjatë viteve të fundit është vërejtur kryesisht te gratë.

Rreth 500 persona tentojnë vetëvrasjen çdo ditë

Sipas vlerësimeve të Programit Kombëtar për Parandalimin e Vetëvrasjeve, më shumë se 100.000 persona tentojnë vetëvrasjen çdo vit. Fondacioni për Mbështetjen e Personave me Depresion vlerëson se kjo shifër përkthehet në rreth 500 persona në ditë.

Në Gjermani, numri i vetëvrasjeve është rritur për të katërtin vit radhazi. Megjithatë, vetëvrasjet përbënin 1,1 për qind të të gjitha shkaqeve të vdekjes, një përqindje përafërsisht e njëjtë me atë të viteve të mëparshme.

Statistikat tregojnë se në vitin 2022 u ndërpre tendenca e rënies së numrit të vetëvrasjeve, e cila, me disa luhatje, kishte zgjatur për gati 40 vjet. Nga niveli rekord prej 18.825 rastesh në vitin 1981, numri i vetëvrasjeve në Gjermani kishte rënë për më shumë se gjysmën, duke arritur në 9.215 raste në vitin 2021. Që atëherë, kjo shifër ka nisur të rritet sërish.

Rritet përqindja e vetëvrasjeve të asistuara

Shoqata Gjermane për Vdekjen Humane ka njoftuar se 1.287 burra dhe gra kanë përdorur shërbimet e organizatave që ofrojnë asistencë për t’i dhënë fund jetës, duke përbërë 11,4 për qind të të gjitha rasteve të vetëvrasjeve në Gjermani.

Fondacioni për Ndihmën ndaj Personave me Depresion dhe Parandalimin e Vetëvrasjeve bën të ditur se numri i rasteve të tilla është rritur me 32 për qind që nga viti 2020.

Në vitin 2020, Gjykata Kushtetuese Federale vendosi se çdo person ka të drejtë të vendosë vetë për jetën e tij. Kushti është që vendimi të merret lirisht, pa presion të jashtëm dhe të mos jetë rezultat i një depresioni të rëndë.

Cilat janë shkaqet e vetëvrasjeve?

Ekspertët theksojnë se vetëvrasjet pothuajse gjithmonë lidhen me disa faktorë të ndërthurur. Asnjë ngjarje e vetme dhe as prania e një sëmundjeje mendore nuk janë, në vetvete, përcaktuese.

Vetëvrasja përshkruhet si pika përfundimtare e një procesi kompleks dhe të thellë krize, gjatë të cilit personi, në fund, nuk sheh më rrugëdalje ose nuk arrin ta pranojë ndihmën e ofruar.

Ndër faktorët e rrezikut përfshihen humbja e vendit të punës, pasiguria financiare, varfëria, përvojat traumatike, humbja e njerëzve të dashur, tërheqja nga jeta shoqërore dhe izolimi social.

Çfarë dihet për personat që mendojnë për vetëvrasje?

Hulumtimet tregojnë se personat që kanë kryer vetëvrasje shpesh kishin kërkuar ndihmë mjekësore më shpesh se zakonisht para vdekjes, por rreziku nuk ishte identifikuar.

Për personat që përjetojnë mendime vetëvrasëse, shpesh është e vështirë të flasin për to me një mjek ose terapist. Biseda me një person të besuar mund të sjellë lehtësim të madh.

Shumë prej tyre kanë frikë se nuk do të merren seriozisht, se do të humbasin kontaktet shoqërore, do të konsiderohen të sëmurë mendorë ose do t’i nënshtrohen trajtimit të detyruar. Shpesh, ata besojnë se askush nuk mund t’i kuptojë apo t’i ndihmojë.

Fondacioni Gjerman për Mbështetjen e Personave me Depresion thekson se çdo shprehje apo paralajmërim që lidhet me vetëvrasjen duhet të merret seriozisht.

Deklarata të tilla si “Asgjë nuk ka më kuptim” mund të jenë shenjë e një rreziku serioz. Ekspertët këshillojnë që miqtë dhe familjarët të mos hezitojnë të bëjnë pyetje të drejtpërdrejta për gjendjen e personit.

Në të njëjtën kohë, rekomandohet shmangia e këshillave të thjeshta, edhe kur jepen me qëllime të mira. Shprehje të tilla si “Je i rëndësishëm për mua”, “Po përpiqem të kuptoj se çfarë po kalon” ose “Do ta kalojmë këtë së bashku” mund të jenë shumë më të dobishme.

Çfarë mund të bëjë shoqëria?

Sipas ekspertëve, një nga masat më efektive për parandalimin e vetëvrasjeve është kufizimi, sa herë që është e mundur, i qasjes në mjetet që mund të përdoren për t’i dhënë fund jetës, përfshirë armët, drogat dhe kimikatet e rrezikshme. Gjithashtu, rëndësi të veçantë ka rritja e sigurisë në vendet ku ekziston rreziku i vetëvrasjeve.

Po ashtu, të rëndësishme janë mundësitë e lehta për qasje në trajtim, trajnimi shtesë i punonjësve të shëndetësisë dhe shërbimeve sociale, si dhe krijimi i një klime shoqërore në të cilën problemi i vetëvrasjeve merret seriozisht.

Në gusht, Ministria e Shëndetësisë paraqiti një projektligj për parandalimin e vetëvrasjeve. Kritikët vlerësojnë se masat e propozuara nuk janë të mjaftueshme. Fondacioni Gjerman për Mbrojtjen e Pacientëve ka theksuar se fondet e planifikuara, në vlerë prej 1,4 milion eurosh në vit, janë plotësisht të pamjaftueshme.

Ku mund të kërkohet ndihmë?

Pika e parë e kontaktit është mjeku i familjes, i cili, nëse është e nevojshme, mund ta referojë pacientin te një psikoterapist ose psikiatër.

Personat që përjetojnë mendime vetëvrasëse, si dhe të afërmit e tyre, duhet të kontaktojnë shërbimet shëndetësore, qendrat e krizave dhe shërbimet e këshillimit telefonik në vendin ku jetojnë.

Në rast të një rreziku të menjëhershëm për jetën, duhet të kërkohet menjëherë ndihmë urgjente mjekësore ose të kontaktohet qendra më e afërt psikiatrike.

Organizata Botërore e Shëndetësisë vlerëson se çdo vetëvrasje prek drejtpërdrejt, mesatarisht, gjashtë familjarë dhe miq të ngushtë. Megjithatë, pasojat shpesh shtrihen edhe te një rreth më i gjerë njerëzish, përfshirë kolegët, shokët e shkollës, mjekët, terapistët, policët, zjarrfikësit dhe dëshmitarët e ngjarjeve të tilla. /DW