Bashkimi Europian po bën një gabim serioz duke mos u angazhuar drejtpërdrejt me udhëheqjen ruse për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, i tha POLITICO-s kryeministri shqiptar Edi Rama.

“Mund të them se Europa ka bërë një gabim të madh strategjik duke ndërprerë çdo kanal me Rusinë”, tha ai në një intervistë në Forumin Ekonomik të Delfit në Greqi. “Europa duhet të jetë gjithmonë, gjithmonë, gjithmonë duke folur me të gjithë.”

Këto deklarata shkojnë kundër qasjes së zyrtarëve të lartë të BE-së, si presidentja e Komisionit Europian Ursula von der Leyen dhe kryediplomatja e BE-së Kaja Kallas, të cilat kanë shmangur kontaktin e drejtpërdrejtë me liderët rusë, përfshirë presidentin Vladimir Putin, duke argumentuar se bisedime të tilla janë të pakuptimta nëse Moska është e vendosur ta vazhdojë gjithsesi luftën.

Por për Ramën, vendi i të cilit synon t’i bashkohet BE-së në vitet e ardhshme, Europa po e lë veten në periferi të çdo marrëveshjeje të ardhshme paqeje mes Ukrainës dhe Rusisë duke shmangur angazhimin e drejtpërdrejtë me Moskën.

“Sa më shumë ta shtyjmë [bisedën me Rusinë], aq më pak zë do të kemi në fund, sepse Rusia — sido që të përfundojë kjo luftë — Rusia nuk po shkon askund”, tha ai, duke shtuar se vendi i tij kishte zero lidhje me Rusinë. “Ne nuk kemi … asnjë lloj varësie nga Rusia … as investime, as gaz rus dhe mut rus, kështu që mund ta them këtë.”

“Ishulli i Kushner”

Deklaratat e Ramës, një ish-basketbollist profesionist që balancon rolin e burrit të shtetit me krijimin e artit të vet, vijnë ndërsa liderët e BE-së mblidhen në Nikozia, Qipro, për të diskutuar mbështetje të mëtejshme për Ukrainën, si edhe krizën energjetike që po godet bllokun për shkak të bllokadës iraniane të Ngushticës së Hormuzit.

Nën drejtimin 13-vjeçar të Ramës, Shqipëria është pozicionuar si fort pro-BE-së, duke ruajtur njëkohësisht marrëdhënie me Shtetet e Bashkuara dhe presidentin Donald Trump, qëllimet e luftës së të cilit në Iran, Rama i ka vlerësuar publikisht.

“Nuk na takon neve [Shqipërisë] të vendosim si të merremi me Iranin në skenën globale, por na takon neve të mbështesim çdo përpjekje për ta dobësuar dhe ndoshta për ta rrëzuar atë regjim”, tha kryeministri shqiptar, duke shtuar se ai do ta lejonte ushtrinë amerikane të kryente operacione nga Shqipëria me kusht që Uashingtoni të sigurojë “mbrojtje ajrore, të cilën ne nuk e kemi në vend”.

Marrëdhëniet e përzemërta të Ramës me Uashingtonin përfshijnë negociata në vazhdim mes qeverisë së tij dhe një kompanie në pronësi të dhëndrit të Trump, Jared Kushner, për shitjen e mundshme të Ishullit të Sazanit, në brigjet e Shqipërisë, miliarderit të pasurive të paluajtshme.

Kushner, përmes kompanisë së tij Affinity Partners, po negocion për të blerë ishullin e pabanuar më parë, me sipërfaqe 5 kilometra katrorë, në Adriatik për 1.4 miliardë dollarë, me qëllim që ta kthejë në një eko-resort luksoz me vila të nivelit të lartë, marina dhe bunkerë për vizitorë të pasur.

Planet kanë nxitur protesta të forta nga grupet mjedisore, me 41 organizata që i shkruan Ramës dhe ministrit të tij të Mjedisit në janar për t’i kërkuar ndërprerjen e menjëhershme të negociatave, duke argumentuar se planet përfaqësojnë një “kundërshti të drejtpërdrejtë” me detyrimet e Shqipërisë në kuadër të procesit të anëtarësimit në BE.

I pyetur për këto plane, Rama shfaqi zhgënjim: “Është e pabesueshme që edhe kanale të mëdha, shumë të njohura botërisht, flasin edhe për një ishull që iu shit Jared Kushnerit. Nuk është e vërtetë … nuk e di si ta bëj të marrë fund kjo, sepse ne nuk kemi bërë një marrëveshje me Jared Kushnerin. Ne po negociojmë një marrëveshje me Jared Kushnerin.”

Bisedimet për shitjen kanë vazhduar që para mandatit të dytë të Trump, shtoi Rama, në një kohë kur “nuk ishte e qartë nëse ai [Trump] do të ishte në Shtëpinë e Bardhë apo në burg”. Por marrëveshja nuk duhet në asnjë mënyrë të pengojë përpjekjen e Shqipërisë për t’iu bashkuar Bashkimit Europian, një proces ku, së bashku me Malin e Zi, “ne jemi pararendësit”, tha Rama.

Përkundrazi, “uroj që më në fund ta kemi marrëveshjen, sepse nëse investimi i tyre [i kompanisë së Kushner] ecën përpara, do të jetë një dhuratë e bukur … për t’ia bërë Europës”, tha ai, duke shtuar se bëhet fjalë “për bukurinë, për zhvillimin e qëndrueshëm”.

Një zyrtar i BE-së, të cilit iu ruajt anonimiteti për të folur lirshëm, tha se Komisioni Europian ishte në dijeni të shitjes së planifikuar dhe nuk kishte asnjë koment të menjëhershëm për ndikimin e mundshëm të saj në përpjekjen e Shqipërisë për anëtarësim.

“Artist serioz”

Rama, i cili e përshkroi veten si një “artist serioz” dhe, me gjatësi 1.98 metra, ishte basketbollist profesionist para se të hynte në politikë, njihet për kultivimin e një imazhi jo të zakonshëm.

Pasi shprehu admirim për mjetin e transkriptimit me inteligjencë artificiale të POLITICO-s (“Pse nuk e kam unë këtë?”), Rama kaloi 10 minutat e para të intervistës duke ndarë imazhe të skulpturave që kishte bërë pjesërisht me dorë dhe pjesërisht me AI, të cilat do t’i ekspozojë në një ekspozitë të ardhshme në Berlin.

Shqipëria tërhoqi vëmendje duke prezantuar “ministren e parë me AI” në botë, me emrin Diella, megjithëse aktorja mbi fytyrën e së cilës bazohet Diella ka njoftuar se po e çon qeverinë në gjyq për përdorimin e portretit të saj.

Rama nuk u step: “Po e përgatisim që të dalë në intervista live”, si edhe në “mbledhje qeverie”, tha ai.

Ministrja me AI është pjesë e një përpjekjeje modernizimi në Shqipëri, e cila synon të përfundojë bisedimet e anëtarësimit me BE-në deri në fund të vitit 2027 dhe të bëhet anëtare e plotë e bllokut deri në vitin 2030. Rama i referohet zgjerimit të BE-së si një proces “bashkimi” të Europës, dhe jo si zgjerim i një unioni burokratik.

Pas takimit në Delfi me kryeministrin grek Kyriakos Mitsotakis, mbështetjen e të cilit do t’i duhet nëse Shqipëria do të pranohet si anëtare e BE-së, Rama tha: “Nuk i kam parë kurrë ata [liderët e BE-së] kaq të bindur për nevojën për të bashkuar Europën.” Kjo fjali duket disi e çuditshme.

Megjithatë, Rama këmbëngul se mund të bëjë zgjedhjet e veta në politikën e jashtme, përfshirë të qenit “simpatik” ndaj administratës Trump. Kjo nuk e ndaloi atë të ishte “100 për qind i rreshtuar me Europën” në objektivat e saj strategjikë.

I pyetur nëse Shqipërisë do t’i duhej të zgjidhte anë nëse bëhet anëtare e BE-së, Rama përfundoi:

“Është si njeriu dhe inteligjenca artificiale. Në art, duhet t’i pranosh të dyja, për të pasur rezultatin më të mirë.”