Nga Guido Santevecchi, Corriere della Sera

Tridhjetë e shtatë vjet kanë kaluar që nga nata midis 3 dhe 4 qershorit 1989, kur Ushtria Çlirimtare Popullore Kineze mori urdhër të qëllonte mbi popullin e Pekinit. Masakra e Sheshit Tiananmen mbetet një tabu, një formë amnezie kolektive e imponuar mbi kinezët. Këtë 4 qershor, policia u ndaloi familjeve të të rënëve të vizitojnë varrezat e Pekinit për të kujtuar fëmijët dhe nipërit e mbesat e tyre. Ata të rinj të vrarë nga zjarri i mitralozëve dhe të shtypur nga shkelmat e tankeve vetëm sepse bënë thirrje për një qeveri më të mirë duhet të fshihen nga kujtesa kolektive, sepse Partia Komuniste nuk është e gatshme të përballet me historinë.

Këtë mëngjes, zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme iu përgjigj ashpër Sekretarit të Shtetit të SHBA-së, Marco Rubio, i cili dje tha se pavarësisht se sa e fortë është, “censura nuk mund ta fshijë kurrë të kaluarën, kujtimin e mijëra protestuesve paqësorë të sulmuar nga ushtria me urdhër të Partisë Komuniste. Ata që sakrifikuan veten për të mbrojtur të drejtat e tyre të patjetërsueshme për shprehje të lirë dhe tubim paqësor do të hakmerren një ditë”. Komenti i Rubios pasqyron deklaratat e bëra në prag të çdo përvjetori të masakrës, por fjalët e këtij viti tingëllojnë si një përpjekje për të ribalancuar qëndrimin amerikan pasi Presidenti Trump muajin e kaluar lavdëroi udhëheqjen e Xi Jinping, duke injoruar çdo referencë për të drejtat e njeriut.

Kjo është arsyeja pse Mao Ning, drejtor i Departamentit të Informacionit të Jashtëm, iu përgjigj me forcë deklaratës së Rubios sot: “Vërejtjet e gabuara të bëra nga pala amerikane shtrembërojnë faktet historike, shpifin sistemin politik dhe rrugën e zhvillimit të Kinës dhe përbëjnë ndërhyrje në punët e brendshme të vendit”. Ajo arriti në përfundimin se askush nuk mund të “ndërhyjë në punët e brendshme të Kinës nën pretekstin e demokracisë dhe të drejtave të njeriut”.

Ndalimi që familjet të vizitojnë varrezat privatisht dhe në heshtje për të përkujtuar të rinjtë që vdiqën në Tiananmen duket të jetë një përkeqësim i mëtejshëm i strategjisë së amnezisë. Amnesty International vëren se në të kaluarën, Nënat e Tiananmenit të paktën kishin mundur të vizitonin varret, megjithëse nën mbikëqyrje të rreptë policore.

Zhang Xianling, një Nënë e Tiananmenit që humbi djalin e saj 19-vjeçar atë natë të përgjakshme në vitin 1989, i tha Radios Free Asia se mori një paralajmërim nga Byroja e Sigurisë së Pekinit për të mos shkuar në varrezat Wanan: “Që nga 28 maji, ka pasur oficerë në portën e kompleksit ku jetoj, dy të tjerë në hyrje të ndërtesës dhe tre makina jashtë.” Djali i znj. Zhang, Wang Nan, sapo kishte mbaruar shkollën e mesme në pranverën e vitit 1989 kur të rinjtë filluan të pushtonin Sheshin Tiananmen. Ata nuk donin të rrëzonin qeverinë, por të arrinin reforma liberale. Partia i toleroi ata për javë të tëra, pastaj u frikësua nga rënia e saj dhe urdhëroi një goditje të ashpër: “Ne duhet të vrasim ata që duhet të vriten, të dënojmë ata që duhet të dënohen”, dekretuan Deng Xiaoping dhe shokët e tij. Qindra, më shumë gjasa mijëra, qytetarë të pambrojtur u masakruan më 4 qershor.

Midis tyre ishte Wang Nan, i cili ra në një udhëkryq disa dhjetëra metra në veri të Sallës së Madhe të Popullit ku Xi Jinping priti Donald Trump me nderime të plota në mesin e majit. Wang po ngiste një motoçikletë dhe u godit në ballë nga një plumb, sipas një liste viktimash të përpiluar nga Të Drejtat e Njeriut në Kinë. Ushtarët e varrosën atë me shumë shokë të tjerë në një varr masiv, por shirat e rrëmbyeshëm në fund të qershorit zbuluan trupat e tyre. Familja arriti të merrte mbetjet e djalit, i dogjën ato sipas traditës dhe vendosën hirin në varrezat Wanan.