Në vitin 1951, Britania e Madhe bllokoi Ngushticën e Hormuzit dhe rrëzoi qeverinë iraniane. Mësimet nga ky rast.

Bllokada sot: Pas dështimit të bisedimeve të paqes gjatë fundjavës, SHBA kanë njoftuar se do të bllokojnë Ngushticën e Hormuzit për anijet e Iranit dhe të vendeve aleate të tij. Tregjet e lëndëve të para reagojnë të tronditura; në fillim të javës, çmimi i naftës rritet sërish mbi 100 dollarë për fuçi, që është shtatë për qind më shumë.
Bllokada në vitet 1950: Është hera e dytë në histori që një fuqi e madhe perëndimore bllokon këtë ngushticë detare. Britania e Madhe e mbylli Ngushticën e Hormuzit për naftën iraniane midis viteve 1951 dhe 1953. Më pas pasoi rrëzimi i qeverisë iraniane me ndihmën e shërbimeve sekrete amerikane.

Parahistoria: Në vitin 1909, kompania britaniko-iraniane Anglo-Persian Oil Company (Apoc) zbuloi një fushë të madhe nafte në perëndim të Iranit. Ishte zbulimi më i madh i kohës. Për herë të parë një kompani nxirrte naftë në Lindjen e Mesme. Gjatë viteve, Britania mori kontrollin dhe shumicën e aksioneve të kompanisë. Vendi kishte nevojë për naftë dhe karburant për ushtrinë. Apoc më vonë u bë Anglo-Iranian Oil Company, nga e cila lindi British Petroleum Company. Kompania e njohur sot si BP i ka rrënjët në Iran.
Shtetëzimi: Irani gjithnjë e më shumë ndiente se po shfrytëzohej nga britanikët, sepse përfitonte shumë pak nga fitimet e mëdha. Si pasojë, kryeministri i sapozgjedhur iranian Mohammed Mossadegh shtetëzoi industrinë e naftës në vitin 1951, duke kaluar kontrollin tek shteti iranian. Ky vendim ishte radikal dhe i diskutueshëm. Mossadegh ka edhe një lidhje me Zvicrën: ai studioi drejtësi në Universitetin e Neuchâtel-it nga viti 1910 deri në 1914, punoi në një zyrë avokatie dhe mori shtetësinë zvicerane.

Bllokada e Hormuzit: Britania reagoi ndaj shtetëzimit me një bllokadë të ngushticës. Ushtria britanike dërgoi anije luftarake në rajon. Flota patrullonte në Gjirin Persik dhe ndalonte cisternat që përpiqeshin të transportonin naftë iraniane. Britania e konsideroi shtetëzimin e industrisë së naftës si të paligjshëm. Në vitin 1951, qeveria britanike vendosi embargo dhe bllokoi llogaritë iraniane në bankat britanike.
Pasojat e bllokadës: Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit e çoi Iranin në prag të kolapsit financiar pas dy vitesh. Megjithatë, qeveria qëndroi këmbëngulëse. Mossadegh mbeti fillimisht në pushtet. Por më pas ndërhynë shërbimet sekrete britanike dhe amerikane. Ato organizuan rrëzimin e tij, në operacionin “Ajax”. Mossadegh u akuzua për tradhti ndaj atdheut dhe u dënua me tre vjet burg.

Roli i SHBA: Pas rrëzimit të kryeministrit iranian në vitin 1953, shtetëzimi i industrisë së naftës u anulua dhe një konsorcium mori kontrollin. Shahu Pahlavi, i mbështetur nga SHBA, mori pushtetin deri në Revolucionin Islamik të vitit 1979.
Mësimet nga bllokada: Bllokada dhe grushti i shtetit në vitet 1950 krijuan një mosbesim të thellë. Britania ka nxjerrë mësimet dhe deri më tani është treguar e përmbajtur. Nga ana tjetër, Irani tregoi se është i gatshëm të pranojë humbje ekonomike afatshkurtra, duke e konsideruar më të rëndësishme pavarësinë e vendit, siç deklaroi atëherë kryeministri iranian.
(Marrë nga SRF)