Presidenti rus Vladimir Putin ka propozuar një takim muajin e ardhshëm me presidentin amerikan Donald Trump dhe udhëheqësin kinez Xi Jinping, për të negociuar dhënien fund të luftës në Ukrainë – me kushte që do të favorizonin Moskën – raportoi të dielën The Wall Street Journal, duke cituar burime të mirëinformuara.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy nuk do të përfshihej në këtë takim, gjë që ngre shqetësime se udhëheqësit e SHBA-së, Rusisë dhe Kinës mund të vendosin për të ardhmen e Ukrainës pa praninë e Kievit. Gjithashtu, udhëheqësit evropianë do të mbeteshin jashtë këtij procesi.

Kremlini propozoi zhvillimin e këtyre bisedimeve trepalëshe në kuadër të samitit të Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC), i planifikuar për datat 18–19 nëntor në Shenzhen.

Sipas një ish-oficeri të inteligjencës ruse të njohur me çështjen, Putin e hodhi këtë ide gjatë një bisede telefonike me Trumpin më 9 tetor – e njëjta bisedë në të cilën u arrit një marrëveshje për naftën (dizelin) midis dy vendeve. Sipas kësaj marrëveshjeje, SHBA-ja blen naftë ruse dhe lehtëson shitjen e saj në tregun global.

Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, konfirmoi për The Wall Street Journal se po diskutohet mundësia e një takimi, ndërsa një zyrtar i lartë amerikan deklaroi se Trumpi nuk ka rënë dakord për samitin. Megjithatë, i njëjti zyrtar shtoi se Trumpi mund të jetë ende i hapur ndaj kësaj ideje. Samiti nuk është shpallur zyrtarisht dhe mbetet e paqartë nëse Trumpi do ta pranojë propozimin, apo nëse do të këmbëngulë që Ukraina të marrë pjesë në negociatat lidhur me të ardhmen e saj. Trumpi zbut presionin ndaj Moskës

Propozimi vjen në një kohë kur marrëdhëniet midis Uashingtonit dhe Moskës po përmirësohen. Përveç marrëveshjes për naftën, të premten Trumpi nënshkroi një urdhër ekzekutiv për heqjen e sanksioneve kryesore kundër Rusisë. Të dielën, ai e mbrojti vendimin e tij, duke paralajmëruar se sanksione të reja mund ta largonin Putinin nga negociatat e paqes.

Kievi reagoi ashpër. Zelenskyy i tha portalit Axios se vendimi i Trumpit për të hequr në mënyrë të njëanshme sanksionet dhe për të lejuar eksportin e naftës ruse ishte “i padrejtë dhe i pandershëm”. Ai vuri në dukje se kjo dukej si një dhuratë ditëlindjeje për Putinin, pasi fondet shtesë do të shkonin për të mbështetur përpjekjet luftarake. Më 10 tetor, Trump sugjeroi se Ukraina duhet të ndryshojë udhëheqjen e saj, duke propozuar “një udhëheqës të ri që mund të arrijë një marrëveshje”. Atë ditë, Zelenskyy deklaroi se Rusia e kishte “falënderuar” heqjen e sanksioneve duke hedhur pesë bomba të drejtuara mbi ndërtesa banimi në Zaporizhzhia – një sulm që vrau 20 persona, përfshirë tre fëmijë.

Nuk është sekret se çfarë do të kërkonte Moska në tryezën e negociatave. Në një bisedë telefonike me Trumpin javën e kaluar, Putini kërkoi që Kievi t’ia dorëzojë kontrollin e plotë të rajonit të Donetskut si kusht për t’i dhënë fund luftës, raportoi Washington Post, duke cituar dy zyrtarë të lartë. Në fund të qershorit, Peskovi deklaroi se kushtet e Rusisë nuk kishin ndryshuar; ato përfshijnë tërheqjen e forcave ukrainase nga i gjithë territori i rajoneve të Donetskut, Luhanskut, Zaporizhzhia-s dhe Khersonit – përfshirë zona që Rusia nuk i ka kontrolluar kurrë – si dhe heqjen dorë të Ukrainës nga anëtarësimi në NATO.

Sipas një vlerësimi të Institutit për Studimin e Luftës (ISW) me bazë në SHBA, të datës 16 tetor, forcat ukrainase vazhdojnë të mbajnë nën kontroll 5.530 kilometra katrorë – ose 20,4 për qind – të rajonit të Donetskut, si dhe 24,6 për qind të rajonit të Zaporizhzhia-s. Putini pretendon se Ukraina mban nën kontroll pak më shumë se 10 për qind të rajonit të Donetskut dhe 16,5 për qind të rajonit të Zaporizhzhia-s. Po atë ditë, presidenti rus përjashtoi mundësinë e ndonjë lëshimi territorial nga ana e Rusisë në negociatat e mundshme të paqes.E dobishme?

Aktualisht, Rusia kontrollon rreth 20 për qind të territorit ukrainas.

Një samit do t’i ofronte Xi-së mundësinë për ta paraqitur Kinën si një aktor kyç në negociatat midis Uashingtonit dhe Moskës. Të enjten, Trump i tha Newsmax-it se Uashingtoni është në diskutime me Moskën dhe Pekinin lidhur me çarmatimin bërthamor; megjithatë, WSJ nuk specifikoi nëse propozimi i Putinit është i lidhur me ato bisedime.