Lulëzim ETEMAJ

Përmbledhja poetike “Dritë mbi plagë”, botim i Qendrës “Gjenocidi në Kosovë- Plagë e Hapur” përfaqëson një akt të vetëdijshëm poetik të kujtesës kolektive, ku fjala artistike shndërrohet në dëshmi morale për gjenocidin e kryer nga Serbia ndaj shqiptarëve gjatë luftës në Kosovë. Në Ditën e sotme të Gjenocidit dhe jo vetëm, kjo përmbledhje lexohet si një memorial letrar që refuzon harresën dhe e kthen dhimbjen në përgjegjësi shoqërore.

Një nga shtyllat kryesore të librit është ndjeshmëria e thellë emocionale: poezitë shprehin me intensitet dhimbjen, humbjen dhe mallin për të dashurit e vrarë apo të zhdukur, duke i bërë këto përjetime historike të prekshme për lexuesin. Kjo e shndërron librin në një mjet të fuqishëm komunikimi emocional për trauma kolektive, ku poezia nuk zbukuron plagën, por e ndriçon atë për ta mbajtur gjallë në ndërgjegjen tonë dhe të gjeneratave që do të vijnë.

Po aq e rëndësishme është përfshirja e gjerë e 51 poetëve, që i jep antologjisë karakter shumëzëror. Kjo shumësi perspektivash pasuron panoramën letrare të tematikës së luftës dhe shmang një narrativë të vetme, duke e bërë dhimbjen kolektive, por jo uniforme. Secili zë poetik kontribuon në ndërtimin e një kujtese të përbashkët, ku individualja dhe kombëtarja ndërthuren bukur me njëra-tjetrën.
Në thelb, sprova antologjike “Dritë mbi plagë” nuk synon vetëm të tregojë dhimbjen, por edhe të nxisë reflektim për kujtesën dhe drejtësinë.

Poezia këtu bëhet formë rezistence ndaj mohimit dhe heshtjes, duke kontribuar simbolikisht në proceset e përkujtimit dhe kërkesës për ndëshkim juridik të krimeve. Në këtë kuptim, libri i jep zë viktimës edhe përtej vargut, si pjesë e një thirrjeje më të gjerë etike dhe historike.
Në kontekstin e Ditës së Gjenocidit, “Dritë mbi plagë” qëndron si dëshmi se kujtesa nuk është vetëm akt ceremonial, por proces i vazhdueshëm. Drita e poezisë nuk e shëron plagën, por e mbron atë nga errësira e harresës, dhe pikërisht këtu qëndron vlera e saj më e madhe kritike dhe njerëzore.