I strukur mes një grumbulli rrënojash, ku dikur ishte apartamenti i tij në Gaza, Mahmoud Hammad, mbush me dhe një sitë të madhe dhe e tund me kujdes, duke vështruar me vëmendje përpara se ta zbrazë sërish.

Ditët e fundit ai ka pasur fat. Mes dheut janë shfaqur fragmente të vogla kockash.

Ai beson se ato i përkasin vajzës së palindur që gruaja e tij mbante në bark, kur një sulm ajror izraelit goditi ndërtesën e familjes më shumë se dy vjet më parë, duke vrarë bashkëshorten e tij shtatzënë dhe pesë fëmijët e tyre.

Mbetjet e gjetura ai i ka shtuar në një kuti ku ka mbledhur mbetje të tjera kockash gjatë muajve të tërë që ka gërmuar i vetëm nën rrënoja, duke përdorur kazma, lopata dhe duart e tij.

“Nuk do t’i gjej dot të gjitha”, tha ai.

Rreth 8 mijë persona mbeten ende të varrosur nën rrënojat e shtëpive të tyre, të shkatërruara nga bombardimet izraelite gjatë fushatës kundër Hamasit, sipas Ministrisë së Shëndetësisë në Gaza. Ndërsa sulmet ajrore dhe operacionet tokësore vazhdonin, nxjerrja e trupave ishte pothuajse e pamundur. Por, që prej marrëveshjes së armëpushimit në tetor, përpjekjet për t’i gërmuar janë shtuar, megjithëse pengohen nga mungesa e pajisjeve të rënda.

“Ata martirë, unë i gjallë”

Rreth orës 11:30 të paradites, më 6 dhjetor 2023, një sulm izraelit goditi ndërtesën gjashtëkatëshe ku jetonin familjet e Hammadit dhe vëllait të tij, në lagjen Sabra të qytetit të Gazës.

Hammadi, 39 vjeç, sapo kishte dalë nga apartamenti për t’u ngjitur lart, ndërsa gruaja e tij, Nema Hammad, në muajin e nëntë të shtatzënisë, dhe pesë fëmijët e tyre, nga 8 deri në 16 vjeç, po përfundonin mëngjesin.

Në ditët para sulmit, Ushtria izraelite kishte hedhur fletushka në zonë, duke urdhëruar banorët të largoheshin drejt pjesës jugore të Rripit të Gazës. Mahmoud Hammad refuzoi të largohej.

Për një kohë, Nema dhe fëmijët u strehuan në shtëpinë e prindërve të saj në distriktin e afërt të Jabalias, ndërsa ai qëndroi pas. Por, Nema dëshironte të kthehej. I shoqi u përpoq ta bindte të mos kthehej, pasi bombardimet vazhdonin përreth. Megjithatë, më 5 dhjetor, ai i gjeti gruan dhe fëmijët para derës së shtëpisë.

“Ose do të jetojmë bashkë, ose do të kthehemi në martirë të gjithë”, kujton ai fjalët e saj.

“Ata u bën martirë, unë mbeta gjallë”, thotë ai. Edhe vëllai i tij, kunata dhe katër djemtë e tyre humbën jetën.

Mahmoud Hammad u dërgua në një klinikë aty pranë me plagë të shumta, përfshirë fraktura në kraharor, legen e gju dhe hemorragji të brendshme në kraharor.

Pas sulmit, fqinjët arritën ta nxirrnin trupin e pajetë të djalit të tij më të madh, Ismailit, si dhe të dy prej fëmijëve të vëllait.

Të tjerët mbetën nën rrënoja.

Gërmimi në shtëpinë e tij

Pasi u shërua, Hammadi u kthye nën rrënojat e apartamentit dhe ngriti një strehë të përkohshme pranë tyre për të jetuar.

“Qëndrova me ta, me gruan dhe fëmijët e mi, në rrënoja”, thotë ai. “Çdo ditë flisja me ta. Aroma e tyre dukej sikur ende qëndronte aty dhe ndieja një lidhje të thellë me ta”.

Ai nisi kërkimin për trupat e tyre. Fillimisht kërkoi ndihmë nga Shërbimi i Mbrojtjes Civile në Gaza. Por, ekipet e shpëtimit nuk erdhën kurrë, sepse ishte tepër e rrezikshme mes bombardimeve intensive, ose për shkak të mungesës së makinerive për t’i hequr rrënojat.

Kështu, ai filloi të gërmonte vetë. Filloi me tavanet dhe muret e shembura, duke i thyer në copa të vogla dhe duke i futur në thasë. Sot, dhjetëra thasë të grumbulluar rreth vendit formojnë një lloj muri.

Në mars 2024, ai gjeti disa mbetje që beson se i përkasin familjes së tij.

“Ishin kocka të vogla të mbuluara me mish… disa prej tyre të ngrëna nga kafshët”, thotë ai.

Në fund të vitit 2024, pasi kishte gërmuar deri në apartamentin e vëllait, që ndodhej në katin e tretë, ai gjeti trupat e vëllait dhe kunatës. I varrosi në një varrezë të përkohshme që banorët e zonës kishin krijuar gjatë luftës.

Që nga tetori, Hammadi e ka rifilluar gërmimin. Ai ka zbritur deri në nëntë metra thellësi. Më në fund arriti në apartamentin e tij, që ndodhej në katin përdhes. Tani është përqendruar në pastrimin e rrënojave në anën lindore, sepse aty e di se gruaja e tij ndodhej në çastet e fundit.

“Ata po hanin puding me oriz në dhomën e ndenjes”, thotë ai.