Gjyqi historik po hyn në fazën e dytë, pas një vendimi të mëparshëm të jurisë që e shpalli Meta-n përgjegjëse dhe vendosi qindra miliona dollarë penalitete.

Procesi gjyqësor i rëndësishëm në New Mexico po hyn në një fazë vendimtare që mund të ndryshojë në mënyrë thelbësore mënyrën se si funksionojnë platformat e rrjeteve sociale në mbarë botën.

Prokurorët e shtetit po kërkojnë që gjykata të detyrojë kompaninë e Mark Zuckerberg, që zotëron Instagram, Facebook dhe WhatsApp, të rishikojë pjesë kyçe të platformave të saj – përfshirë algoritmet që vendosin çfarë shohin përdoruesit – për shkak të pretendimeve se ato dëmtojnë shëndetin mendor të fëmijëve dhe mundësojnë shfrytëzimin e tyre.

Çështja vjen pas një vendimi të rëndësishëm të jurisë, e cila e shpalli kompaninë përgjegjëse dhe vendosi 375 milionë dollarë (rreth 320 milionë euro) penalitete.

Ajo zhvillohet gjithashtu në një klimë kontrolli ndërkombëtar në rritje. Javën e kaluar, European Commission deklaroi se rreth 10–12% e fëmijëve nën 13 vjeç përdorin Instagram dhe Facebook, duke ngritur shqetësime se verifikimi i moshës nga Meta nuk është efektiv.

Për çfarë bëhet fjalë në këtë gjyq?

Prokurorët e New Mexico-s po padisin Metën me pretendimin se platformat e saj paraqesin rrezik për sigurinë publike të fëmijëve. Ata argumentojnë se funksionet e aplikacioneve, si Instagrami, kanë kontribuar në një krizë të shëndetit mendor tek të rinjtë dhe kanë lehtësuar përhapjen e përmbajtjeve të dëmshme, përfshirë shfrytëzimin seksual të të miturve.

Deklaratat hapëse shënojnë fazën e dytë të gjyqit, ku do të përcaktohet nëse këto platforma përbëjnë një “bezdi publike” sipas ligjit të shtetit.

Çfarë është vendosur deri tani?

Në fazën e parë të zhvilluar në mars, juria vendosi kundër Metës dhe urdhëroi pagesën e 375 milionë dollarëve penalitete civile.

Sipas jurisë, kompania ka përdorur praktika tregtare “të papranueshme”, duke shfrytëzuar në mënyrë të padrejtë dobësitë dhe mungesën e përvojës së fëmijëve.

Gjithashtu, u konstatuan mijëra shkelje të ligjit të New Mexico-s për praktikat e padrejta tregtare, i cili mbron konsumatorët nga abuzimet.

Një zëdhënës i Metës i tha Associated Press se kompania nuk është dakord me vendimin dhe do ta apelojë atë.

“Ne punojmë fort për të mbajtur njerëzit të sigurt në platformat tona dhe jemi të qartë për sfidat në identifikimin dhe heqjen e aktorëve të dëmshëm apo përmbajtjes së rrezikshme”, tha ai, duke shtuar se kompania do të vazhdojë të mbrohet fuqishëm dhe është e bindur në përpjekjet e saj për mbrojtjen e adoleshentëve online.

Çfarë ndryshimesh kërkohen tani?

Prokurorët kërkojnë ndryshime të thella në mënyrën se si funksionojnë platformat e Metës. Këto përfshijnë:

– Rikonceptimin e algoritmeve që të mos prioritizojnë më angazhimin e vazhdueshëm

– Kufizimin e funksioneve që krijojnë varësi, si “scroll” i pafund dhe njoftimet “push”

– Verifikim më të fortë të moshës

– Mbrojtje të privatësisë për fëmijët si parazgjedhje

– Lidhjen e llogarive të fëmijëve me një prind ose kujdestar

Gjithashtu, kërkohet emërimi i një monitori të pavarur për sigurinë e fëmijëve nën mbikëqyrjen e gjykatës.

A mund të preken algoritmet?

Po – një nga pasojat më të mëdha të mundshme është ndryshimi i sistemeve që rekomandojnë përmbajtje.

Prokurorët argumentojnë se algoritmet aktuale prioritizojnë angazhimin mbi sigurinë, duke nxitur përdorim të tepërt dhe varësi.

Cili është qëndrimi i Metës?

Meta ka deklaruar se do të apelojë vendimin e parë dhe kundërshton fuqishëm ndryshimet e propozuara.

Kompania argumenton se kërkesat janë jorealiste dhe mund ta detyrojnë të “injorojë realitetin e internetit”.

Ajo gjithashtu invokon mbrojtjen e lirisë së shprehjes, duke deklaruar se kërkesat e shtetit cenojnë të drejtat e prindërve dhe kufizojnë shprehjen e lirë për qytetarët.

Çfarë pritet më tej?

Gjyqi pritet të zgjasë rreth tre javë, me dëshmi nga ekspertë, hetues dhe drejtues të Metës.

Në fund, gjykatësi do të vendosë nëse kompania do të detyrohet të zbatojë ndryshimet e thella të kërkuara nga prokurorët.