Administrata Trump beson se lufta në Ukrainë mund të marrë fund vetëm përmes një marrëveshjeje më të gjerë dhe të njëkohshme me Rusinë, që ka të bëjë me sigurinë e ardhshme të Evropës – duke pranuar kështu një kërkesë të kahershme të Kremlinit, të cilës SHBA-ja dhe NATO-ja i ishin kundërvënë më parë, raporton The Washington Post.

Sipas gazetës, zyrtarë amerikanë e bënë të ditur këtë të hënën, një ditë para fillimit të bisedimeve trepalëshe midis Ukrainës, Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara në Abu Dabi. Zyrtarë dhe ekspertë evropianë, të konsultuar nga The Washington Post, shprehin shqetësimin se një qasje e tillë përputhet me argumentet e vetë Moskës.

Në thelb të kësaj qëndron një propozim i Jared Kushnerit – dhëndrit dhe të dërguarit të Donald Trumpit – për një arkitekturë të re të sigurisë evropiane. Kushner e prezantoi propozimin në platformën X më 6 nëntor, por diplomatët evropianë ende nuk arrijnë të shpjegojnë se si do të funksiononte ai në praktikë.

Pesë objektiva, pak detaje

Kushner deklaroi se SHBA-ja, në koordinim me Ukrainën, NATO-n dhe aleatët evropianë, po shqyrton pesë objektiva kryesore: konsultime të vazhdueshme për sigurinë, kanale të besueshme për situata krize, transparencë më të madhe ushtarake, masa reciproke për të ulur rrezikun e përshkallëzimit, si dhe një kornizë të qëndrueshme për sigurinë dhe stabilitetin afatgjatë të Evropës.

Ai shkroi se NATO-ja do të mbetet thelbësore për mbrojtjen kolektive të Evropës. Sipas tij, çdo komb gëzon të drejtën të zgjedhë aleancat e veta dhe asnjë vend nuk duhet të ketë të drejtën e vetos mbi vendimet e të tjerëve. Konsultimet do të vazhdonin brenda të ashtuquajturit format “Shell Bay”, në të cilin përfshihen Ukraina, NATO-ja, Bashkimi Evropian dhe partnerët evropianë. Tre zyrtarë evropianë, të kontaktuar nga CNN po atë ditë, nuk e dinin saktësisht se për çfarë e kishin fjalën Kushner dhe Trump. Sipas Kyiv Post, diplomatët evropianë shprehin gjithashtu pakënaqësi për faktin se korniza e Kushnerit nuk përmend fare pushtimet e mëparshme të Rusisë ndaj vendeve fqinje, apo luftërat në Çeçeni.

Nga ana e tij, Trump ka folur për një “marrëveshje të madhe”. Më 6 nëntor, ai u tha gazetarëve në Palm Beach se, për herë të parë, si Rusia ashtu edhe Ukraina dëshirojnë një marrëveshje. “Besoj se do të jetë një zgjidhje shumë e madhe. Mendoj se e gjithë Evropa do të përfshihet,” tha Trump.

Modeli i vitit 2002

Sipas një raporti të mëparshëm nga The Washington Post, Kushner e sheh Këshillin NATO-Rusi si një model për negociata më të gjera. Ky organ u krijua në vitin 2002 për të lehtësuar dialogun midis Aleancës dhe Moskës, por funksionimi i tij u pezullua në vitin 2014, pas aneksimit të Krimesë nga Rusia dhe ndërhyrjes së saj në Donbas.

Nëse bisedimet në Abu Dabi sjellin përparim, Kushner synon t’i zgjerojë negociatat në një format shumëpalësh, i cili do të përfshinte pjesëmarrjen e drejtpërdrejtë të vendeve evropiane. The Washington Post raportoi gjithashtu se presidenti rus Vladimir Putin reagoi me entuziazëm ndaj idesë së një plani sigurie mbarë-evropian gjatë një takimi me Steve Witkoff – një diskutim të cilit Kushner iu bashkua përmes një lidhjeje video.

Evropa kërkon fillimisht një armëpushim

Zyrtarët evropianë deklarojnë se, ndonëse janë të hapur për dialog me Rusi, ata mund të bien dakord për një kornizë sigurie vetëm pasi të jetë vendosur një armëpushim në Ukrainë.

“Të dyja proceset janë duke vazhduar,” tha për The Washington Post një zyrtar nga një prej aleatëve të ngushtë të Shteteve të Bashkuara. Ai shtoi se duhet të arrihet një marrëveshje paqeje për Ukrainën, përpara se të mund të ketë ndonjë marrëveshje mbi një arkitekturë sigurie.

Një zyrtar i lartë nga një vend tjetër i madh evropian deklaroi se, edhe pse sheh shumë rreziqe në këtë qasje, është më mirë të marrësh pjesë sesa të qëndrosh mënjanë. Sipas tij, në të gjithë Evropën ekziston një konsensus i gjerë se për këto çështje mund të diskutohet vetëm pasi të ketë përfunduar lufta.

Kievi mban të njëjtin qëndrim. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy ka paralajmëruar më parë se diskutimi për një strukturë sigurie evropiano-ruse – përpara se të përfundojë lufta dhe të jenë vendosur garancitë e sigurisë për Ukrainën – është i rrezikshëm.

Sipas Kyiv Post, qeveritë evropiane gjithashtu theksojnë se asnjë marrëveshje nuk mund t’u imponohet Ukrainës apo Evropës pa pëlqimin e tyre të shprehur qartë. Analistë të cituar nga CNN sugjerojnë se rreziku kryesor nuk është se Kievi apo aleatët e tij mund të bien dakord për të kufizuar mbrojtjen e tyre; Përkundrazi, shqetësimi më i madh është se Putini mund ta interpretojë një tërheqje të SHBA-së si një dritë jeshile për të intensifikuar sulmet e tij.

Dmitrievi në Shtëpinë e Bardhë

Mosbesimi evropian u thellua më tej nga një takim në Shtëpinë e Bardhë, më 5 nëntor, midis Trumpit dhe Kirill Dmitrievit, një përfaqësues rus për investimet. Dmitrievi avokon për marrëveshje tregtare midis Uashingtonit dhe Moskës si rruga kryesore drejt rivendosjes së marrëdhënieve. Si pasojë, disa evropianë druhen se SHBA-ja mund t’u japë përparësi marrëveshjeve ekonomike me Rusinë.

Sot dhe nesër, në Abu Dabi po zhvillohen bisedime trilaterale. Ky është takimi i parë në këtë format që nga muaji shkurt, kur raundet e mëparshme u ndërprenë pas shpërthimit të konfliktit midis SHBA-së dhe Izraelit, nga njëra anë, dhe Iranit, nga ana tjetër. Moska e kundërshton pjesëmarrjen e evropianëve në bisedimet trilaterale.