Shkruan: Olta Fazliu

Ka net kur Kosova duket sikur hesht vetëm për të dëgjuar kujtimet.
Heshtin rrugët, heshtin malet, heshtin gurët e vjetër të shtëpive… por diku, thellë në tokën e saj, duket sikur ende dëgjohet një hap ushtari, një zë që thërret shokun e luftës, një nënë që lutet para derës dhe një fëmijë që fle duke pritur kthimin e babait.
Ishte koha kur liria nuk ishte diçka që e kishim. Ishte diçka që e ëndërronim.
Dhe në atë ëndërr u shfaqën çlirimtarët.
Jo si njerëz prej hekuri, por si bij të kësaj toke. Me duar që dikur kishin mbajtur lapsin, parmendën, veglat e punës e duart e fëmijëve të tyre. Me zemra që kishin frikë, por me një dashuri për atdheun që ishte më e madhe se frika.
Ata u nisën nëpër male, ndërsa pas tyre mbetën nënat me lot në sy, gratë me duart e mbledhura në lutje dhe fëmijët që nuk e kuptonin pse babai po largohej.
Disa u kthyen.
Shumë nuk u kthyen kurrë.
Dhe ata që nuk u kthyen, mbetën.
Mbetën në emrat e rrugëve.
Në fotografitë e zverdhura.
Në varret ku lulet nuk thahen kurrë.
Në zërin e nënave që ende i thërrasin në ëndërr.
Në heshtjen e një shtëpie ku dikur dëgjohej një zë që sot mungon.
Prandaj, kur flasim për UÇK-në, nuk flasim vetëm për një luftë. Flasim për një plagë dhe një kujtim. Flasim për një brez që e pa lirinë nga larg dhe vendosi të ecte drejt saj, edhe kur rruga ishte e mbuluar me dhimbje.
Sot, disa prej figurave kryesore të asaj lufte gjenden në Hagë, larg vendit për të cilin luftuan, përballë akuzave dhe një procesi gjyqësor. Përkrahësit e tyre e shohin këtë proces si një padrejtësi të madhe dhe besojnë në pafajësinë e tyre; ndërsa vendimi për përgjegjësinë penale i takon gjykatës dhe procesit gjyqësor.
Por përtej mureve të Hagës është një Kosovë që kujton.
Një Kosovë që nuk harron.
Sepse kujtesa është një lloj atdheu. Dhe kur një popull humb kujtesën, humb një pjesë të vetvetes.
Ne nuk duam që dhimbja të bëhet urrejtje. Nuk duam që kujtimi të bëhet hakmarrje. Duam vetëm që historia të mos shkruhet me gjysmë zëri. Që sakrifica të mos varroset nën heshtje. Që e vërteta të kërkohet me durim dhe drejtësia të flasë me zërin e saj.
E kur një ditë të mos jenë më gjallë ata që e përjetuan luftën, kur dëshmitarët të bëhen kujtime dhe fotografitë të jenë të vetmet dëshmi të një kohe të largët, dua që dikush t’u tregojë fëmijëve:
“Këtu dikur kishte njerëz që ëndërruan lirinë.”
Dhe nëse fëmija pyet:
“A kishin frikë?”
Le t’i themi:
“Po.”
“Atëherë, pse shkuan?”
Sepse trimëria nuk është të mos kesh frikë.
Trimëria është të kesh frikë dhe prapë të ecësh.
Kjo është arsyeja pse emrat e çlirimtarëve vazhdojnë të jetojnë.
Sepse disa njerëz vdesin vetëm një herë.
Por disa të tjerë, sa herë që përmendet fjala liri, lindin përsëri.
Dhe nëse një ditë fëmijët tanë na pyesin: “Çfarë bënë çlirimtarët?”, le t’u përgjigjemi me zë të dridhur:
Ata e deshën lirinë aq shumë, sa ishin të gatshëm të sakrifikonin gjithçka për të.
Lavdi të rënëve.
Respekt për të gjithë ata që sakrifikuan.
Dhe drejtësi për të gjithë.