Rastet e fundit të braktisjes së foshnjave në Kosovë kanë tronditur opinionin publik. Reagimi i parë zakonisht është zemërimi dhe gjykimi moral. Por si psikologë, jemi të detyruar të shohim përtej aktit dhe të analizojmë rrënjën e fenomenit.

Braktisja e një foshnje rrallëherë është një veprim impulsiv i shkëputur nga realiteti. Në shumicën e rasteve, ajo është kulm i një krize të thellë psikologjike dhe sociale. Depresioni pas lindjes, i cili shpesh mbetet i padiagnostikuar, mund të shoqërohet me ndjenja pafuqie, zbrazëtie emocionale, ankthi ekstrem dhe mendime të errëta. Kur kësaj i shtohen faktorë si dhuna në familje, braktisja nga partneri, varfëria apo stigmatizimi i nënave të vetme, rreziku për vendime ekstreme rritet ndjeshëm.

Një element që shpesh neglizhohet është izolimi. Shumë gra përjetojnë shtatzëninë dhe periudhën pas lindjes në vetmi emocionale. Frika nga paragjykimi i mban ato larg kërkimit të ndihmës profesionale. Në një shoqëri ku shëndeti mendor ende perceptohet si dobësi, kërkimi i ndihmës shihet si turp, jo si forcë.

Nga perspektiva klinike, braktisja nuk është vetëm dështim individual. Është tregues i mungesës së një sistemi efektiv parandalues. Pyetja thelbësore është: a kemi struktura të mjaftueshme mbështetëse për gratë në krizë? A ofrohet këshillim psikologjik sistematik gjatë dhe pas shtatzënisë? A identifikohen me kohë rastet në rrezik?

Parandalimi kërkon qasje multidisiplinare:– skrining të rregullt për depresionin pas lindjes,– shërbime të qasshme të shëndetit mendor,– mbështetje ekonomike dhe sociale për nënat në vështirësi,– fushata për reduktimin e stigmatizimit.

Braktisja e një foshnje është akt që trondit ndërgjegjen kolektive. Por nëse reagimi ynë mbetet vetëm emocional dhe jo strukturor, rrezikojmë ta përsërisim të njëjtën histori.

Zgjidhja nuk fillon me gjykim. Fillon me ndërhyrje të hershme, me mbështetje dhe me ndërtimin e një sistemi që e identifikon krizën para se ajo të arrijë pikën e pakthyeshme.

Elisa S. Hajrullahu, Psikologe Klinike dhe e Këshillimeve