Shkruan: Hanife Salihu

Më 16 Shtator nuk është vetëm një verdikt ndaj krerëve të UÇK-së. Është një ditë që prek drejtpërdrejt UÇK-në, luftën çlirimtare, një popull dhe vetë shtetin e Kosovës.
Pikërisht për këtë arsye, kjo ditë nuk duhet parë thjesht si një datë në kalendarin e një procesi gjyqësor. Ajo duhet të shihet si një moment me peshë të jashtëzakonshme politike, historike dhe kombëtare për Kosovën.
Por sot nuk mjafton vetëm angazhimi qytetar.
Tani duhet të lëvizim si institucione, si shtet dhe si shoqëri.
Duhet të lëvizim çdo gur. Duhet të përdorim çdo mundësi institucionale, juridike, diplomatike dhe politike që Kosova e ka në dispozicion. Duhet të kërkojmë me vendosmëri një proces të drejtë, një gjykim të paanshëm dhe një vendimmarrje të çliruar nga çdo ndikim politik.
Sepse ajo që është në peshore nuk është vetëm fati i disa individëve.
Në peshore është edhe mënyra se si do të kujtohet lufta e Kosovës. Është mënyra se si do të trajtohet UÇK-ja në kujtesën ndërkombëtare. Është mënyra se si do të interpretohet rrugëtimi i Kosovës drejt lirisë dhe shtetësisë.
Dhe këtu nuk duhet të ketë asnjë dallim.
As politik.
As partiak.
As personal.
Kur preket një kapitull kaq i rëndësishëm i historisë sonë, duhet të flasim si Kosovë.
Hashim Thaçi është pjesë e historisë së Kosovës dhe e popullit shqiptar.
Kadri Veseli është pjesë e historisë së Kosovës dhe e popullit shqiptar.
Jakup Krasniqi është pjesë e historisë së Kosovës dhe e popullit shqiptar.
Rexhep Selimi është pjesë e historisë së Kosovës dhe e popullit shqiptar.
Ata nuk janë thjesht katër emra. Ata janë pjesë e një periudhe vendimtare të historisë sonë.
Prandaj, çdo përpjekje për ta shkëputur këtë proces nga konteksti historik në të cilin ndodhi lufta e Kosovës është e mangët dhe e rrezikshme për mënyrën se si do të kuptohet historia jonë.
Kosova nuk mund ta shikojë këtë proces vetëm nga prizmi i sallës së gjyqit.
Duhet ta shohë edhe nga perspektiva e historisë. Sepse lufta e UÇK-së nuk lindi në zbrazëti. Ajo ishte produkt i një realiteti politik e shoqëror të krijuar thuajse një shekull në Kosovë. Ishte përgjigje ndaj një situate në të cilën një popull i tërë kërkonte të drejtat e veta, lirinë dhe mbijetesën në vendin e tij.
Dhe pikërisht këtu qëndron edhe rëndësia e madhe e asaj që po ndodh sot.
Nuk është vetëm çështja se çfarë do të ndodhë me katër individë. Është edhe çështja se çfarë narrative do të mbetet për brezat që vijnë.
Nëse historia e luftës së Kosovës deformohet, nëse UÇK-ja paraqitet vetëm përmes një narrative të ndërtuar nga kundërshtarët e saj, atëherë dëmtohet jo vetëm kujtesa jonë, por edhe legjitimiteti historik i rrugës që çoi në krijimin e shtetit të Kosovës.
Dhe këtu Serbia ka qenë dhe vazhdon të jetë jashtëzakonisht aktive.
Serbia nuk ka hequr dorë nga beteja për ta ndryshuar narrativën mbi luftën e Kosovës.
Për të, goditja ndaj UÇK-së nuk është vetëm një çështje e së kaluarës. Ajo lidhet drejtpërdrejt me mënyrën se si dëshiron të interpretohet e tashmja dhe e ardhmja e Kosovës.
Sepse nëse UÇK-ja njolloset si projekt, atëherë tentohet të njolloset edhe vetë rruga që solli lirinë e Kosovës. Nëse lufta çlirimtare paraqitet si një ndërmarrje kriminale, atëherë tentohet të krijohet një ekuacion i rrezikshëm ku viktima dhe agresori vendosen në të njëjtën peshore.
Dhe kjo nuk është vetëm një betejë për të kaluarën.
Është betejë për kujtesën. Është betejë për të vërtetën. Është betejë për mënyrën se si bota do ta kuptojë Kosovën.
Prandaj, institucionet e Kosovës nuk duhet të jenë pasive.
Nuk mjafton të presim se çfarë do të ndodhë më 16 Shtator dhe pastaj të reagojmë.
Duhet të ketë një qasje të koordinuar dhe të qëndrueshme. Duhet të ketë angazhim diplomatik. Duhet të ketë komunikim të argumentuar me partnerët ndërkombëtarë. Duhet të ketë mobilizim të studiuesve, historianëve, juristëve dhe njerëzve që e njohin historinë e Kosovës dhe rrethanat në të cilat ndodhi lufta.
Kosova duhet ta mbrojë narrativën e saj me fakte, me dokumente, me dëshmi dhe me argumente.
Nuk mund t’ua lëmë të tjerëve detyrën për të treguar historinë tonë.
Nuk mund të lejojmë që historia e Kosovës të shkruhet nga ata që e kanë kundërshtuar lirinë e saj.
Dhe mbi të gjitha, nuk mund të lejojmë që përçarjet tona të brendshme politike të dobësojnë një çështje që prek themelet e shtetit.
Sot mund të kemi bindje të ndryshme politike. Mund të kemi dallime për qeveritë, partitë, liderët dhe mënyrën se si duhet të qeveriset Kosova.
Por përballë një çështjeje të tillë duhet të dimë të bëjmë dallimin mes politikës së ditës dhe interesit historik të shtetit.
Këtu duhet të jemi bashkë.
Prandaj, më 16 Shtator nuk duhet të presim në heshtje.
Duhet të jemi të bashkuar, të vëmendshëm dhe të zëshëm.
Jo vetëm në Prishtinë.
Jo vetëm në sheshe.
Por edhe në institucione, në diplomaci, në kancelaritë ndërkombëtare dhe në çdo hapësirë ku ndërtohet opinioni për Kosovën.
Sepse një shtet nuk mbrohet vetëm me kufij. Mbrohet edhe me kujtesën e tij, me të vërtetën e historisë së tij dhe me aftësinë për ta mbrojtur atë histori përballë narrativave që synojnë ta deformojnë.
Më 16 Shtator, drejtësia nuk duhet të jetë vetëm kërkesë e familjeve dhe mbështetësve të tyre.
Duhet të jetë kërkesë e gjithë Kosovës.
Dhe kjo kërkesë duhet të jetë e qartë:
Një proces i drejtë.
Një gjykim i paanshëm.
Një vendim i bazuar në drejtësi.
Një histori që nuk deformohet.
Një UÇK që nuk mund të shkëputet nga konteksti i luftës për lirinë e Kosovës.
Dhe një Kosovë që nuk hesht kur vihet në pikëpyetje historia e saj.
Më 16 Shtator nuk duhet të jemi vetëm duke pritur një verdikt.
Duhet të jemi duke mbrojtur të vërtetën tonë historike.
Për UÇK-në.
Për ata që dhanë jetën për lirinë.
Për ata që ende po përballen me këtë proces.
Për dinjitetin e Kosovës.
Për shtetin tonë.