Shkruan: Arben Dashevci, ekspert i çështjeve të sigurisë

Sporti nuk është vetëm një aktivitet fizik apo garë për trofe. Ai është një faktor me rëndësi strategjike për sigurinë tonë kombëtare, sepse ndikon drejtpërdrejt në edukimin e qytetarëve, forcimin e disiplinës, unitetit dhe kulturës demokratike. Nga perspektiva e studimeve të sigurisë, sporti është një nga mekanizmat më efektivë të parandalimit të kriminalitetit.

Të rinjtë që merren me sport zhvillojnë vetëkontroll, disiplinë, respekt për rregullat, frymë ekipore dhe përgjegjësi qytetare, duke u bërë më pak të ekspozuar ndaj kriminalitetit, dhunës, narkotikëve dhe ekstremizmit. Një rol po aq të rëndësishëm kanë edhe shikuesit. Sjellja e tyre në stadiume dhe palestra është tregues i nivelit të kulturës së sigurisë së një shoqërie. Kur tifozët reagojnë me respekt ndaj kundërshtarit, respektojnë vendimet e gjyqtarit dhe shmangin gjuhën e urrejtjes apo aktet e dhunës, ata kontribuojnë drejtpërdrejt në ruajtjen e rendit dhe sigurisë publike. Përkundrazi, provokimet, huliganizmi, përdorimi i mjeteve piroteknike dhe nxitja e dhunës mund të shndërrojnë një ngjarje sportive në një rrezik serioz për sigurinë publike. Prandaj, siguria sportive nuk është përgjegjësi vetëm e policisë apo organizatorëve. Ajo fillon nga vetëdija e çdo sportisti, trajneri dhe çdo shikuesi. Një tifoz i përgjegjshëm është partner i institucioneve të sigurisë dhe kontribuon që sporti të mbetet festë, jo burim konfliktesh.

Sporti gjithashtu forcon identitetin kombëtar, promovon shtetin në arenën ndërkombëtare dhe krijon ura bashkëpunimi ndërmjet komuniteteve. Një shoqëri që investon në sport investon njëkohësisht në paqe, stabilitet dhe siguri afatgjatë. Siguria kombëtare nuk ndërtohet vetëm nga ushtria, policia dhe shërbimet inteligjente. Ajo ndërtohet edhe në stadiume, palestra dhe fusha sportive, ku formohen karakteri, disiplina, respekti për ligjin dhe kultura e reagimit qytetar.

Nga perspektiva e studimeve të sigurisë, sporti është një nga mekanizmat më të fuqishëm për parandalimin e kriminalitetit. Të rinjtë që angazhohen në sport zhvillojnë disiplinë, vetëkontroll, respekt për ligjin, frymë ekipore dhe përgjegjësi qytetare, duke u bërë më pak të cenueshëm nga kriminaliteti, narkotikët, dhuna dhe format e tjera të devijimit shoqëror.

Një rëndësi të veçantë në Kosovë kanë edhe shikuesit dhe tifozët. Mënyra se si ata reagojnë në stadiume dhe palestra është një tregues i kulturës së sigurisë së vendit. Kur tifozët mbështesin ekipet e tyre me qytetari, respektojnë kundërshtarin, vendimet e gjyqtarëve dhe institucionet përgjegjëse për sigurinë, ata kontribuojnë në ruajtjen e rendit publik dhe krijimin e një atmosfere sportive pozitive. Ndërsa dhuna, gjuha e urrejtjes, huliganizmi dhe provokimet dëmtojnë jo vetëm sportin, por edhe imazhin e Kosovës brenda dhe jashtë vendit.

Për këtë arsye, organizimi i ngjarjeve sportive në Kosovë kërkon bashkëpunim të vazhdueshëm ndërmjet federatave sportive, klubeve, tifozëve, institucioneve arsimore, Policisë së Kosovës dhe institucioneve të tjera të sigurisë, me qëllim që sporti të mbetet një hapësirë e paqes, edukimit dhe unitetit.

Sporti është gjithashtu një ambasador i Kosovës në arenën ndërkombëtare. Çdo sukses sportiv rrit prestigjin e shtetit, forcon identitetin kombëtar dhe promovon vlerat e një shoqërie demokratike e paqedashëse.

Një Kosovë më e sigurt nuk ndërtohet vetëm me institucione të forta të sigurisë, por edhe me stadiume plot qytetari, me tifozë që reagojnë me kulturë dhe me të rinj që zgjedhin sportin në vend të dhunës. Kur fiton sporti, fiton edhe siguria kombëtare e Republikës së Kosovës.

Historia e shteteve me institucione të konsoliduara tregon se sporti nuk është trajtuar kurrë vetëm si argëtim apo garë për medalje. Ai është konsideruar një investim strategjik në sigurinë kombëtare, në edukimin e brezave dhe në forcimin e kohezionit shoqëror. Përmes sportit ndërtohen disiplina, respekti për rregullat, kultura e dialogut, toleranca dhe përgjegjësia qytetare  vlera që zvogëlojnë hapësirën për dhunën, huliganizmin, kriminalitetin, varësitë dhe forma të tjera të devijimit shoqëror. Pikërisht për këtë arsye, shumë shtete të zhvilluara dhe vende të rajonit kanë investuar vazhdimisht në infrastrukturë sportive, edukim fizik, klube rinore dhe programe komunitare, duke e parë sportin si një pjesë të rëndësishme të politikave parandaluese dhe të sigurisë publike. Kur të rinjtë gjejnë motivim në fushën sportive, ata kanë më shumë mundësi të ndërtojnë një të ardhme me vlera dhe më pak gjasa të bien pre e ndikimeve negative. Stadiumet, palestrat dhe terrenet sportive nuk janë vetëm vende ku zhvillohen gara; ato janë shkolla karakteri, përgjegjësie dhe qytetarie. Prandaj, investimi në sport është një investim në paqe sociale, në stabilitet institucional dhe në një shoqëri më të fortë, më të bashkuar dhe më të sigurt.

Nga perspektiva ime si studiues i sigurisë, them me bindje te plotë se sporti duhet të trajtohet si një komponent thelbësor i arkitekturës së sigurisë kombëtare dhe jo thjesht si një aktivitet rekreativ apo një spektakël sportiv. Në çdo shoqëri demokratike, siguria nuk matet vetëm me numrin e policëve, kapacitetin e ushtrisë, teknologjinë e shërbimeve inteligjente apo fuqinë e legjislacionit, por edhe me nivelin e edukimit qytetar, kulturën e respektimit të rregullave dhe aftësinë e shoqërisë për të parandaluar rreziqet para se ato të shfaqen. Pikërisht këtu sporti merr një dimension strategjik, sepse ai është një nga mekanizmat më efikas të parandalimit afatgjatë të kriminalitetit, ekstremizmit, radikalizmit, huliganizmit dhe çdo forme tjetër të devijimit shoqëror.

Për mua, investimi në sport është investim në siguri. Çdo fëmijë që hyn në një palestër, në një klub apo në një fushë sportive është një mundësi më shumë që ai të largohet nga ndikimet kriminale, nga dhuna, nga narkotikët dhe nga grupet destruktive. Çdo trajner që edukon me disiplinë dhe përgjegjësi është një partner i institucioneve të sigurisë. Çdo prind që e orienton fëmijën drejt sportit kontribuon në ndërtimin e një shoqërie më të fortë. Çdo tifoz që mbështet ekipin e tij me kulturë qytetare bëhet mbrojtës i rendit publik dhe ambasador i vlerave demokratike.

Në Republikën e Kosovës, sporti duhet të jetë pjesë e strategjive shtetërore për sigurinë kombëtare. Ai duhet të ndërthuret me arsimin, me politikat rinore, me institucionet e sigurisë, me federatat sportive, me klubet dhe me komunitetin, në mënyrë që të krijohet një sistem i qëndrueshëm ku edukimi, parandalimi dhe kultura sportive të ecin paralelisht me forcimin e rendit dhe ligjit. Vetëm përmes këtij bashkëpunimi mund të ndërtohet një brez qytetarësh që respektojnë ligjin, refuzojnë dhunën, mbrojnë interesin publik dhe e shohin shtetin si vlerë të përbashkët.

Historia dëshmon se shtetet më të suksesshme nuk kanë investuar vetëm në armë dhe struktura sigurie, por edhe në zhvillimin e njeriut. Ato kanë kuptuar se një qytetar i edukuar, i disiplinuar dhe me kulturë sportive është barriera më e fortë kundër kriminalitetit dhe kërcënimeve hibride që sfidojnë shoqëritë moderne. Në këtë kuptim, stadiumet, palestrat dhe terrenet sportive nuk janë vetëm hapësira garash, por laboratorë ku ndërtohen karakteri, përgjegjësia, solidariteti, respekti për ligjin dhe identiteti kombëtar.

Prandaj, si studiues i sigurisë, vlerësoj se e ardhmja e sigurisë kombëtare nuk duhet të mbështetet vetëm mbi reagimin institucional ndaj rreziqeve, por mbi ndërtimin e një kulture të fuqishme parandaluese. Sporti është një nga shtyllat më të rëndësishme të kësaj kulture, sepse ai formon qytetarë të përgjegjshëm, forcon kohezionin shoqëror, promovon paqen, rrit besimin te institucionet dhe fuqizon identitetin shtetëror. Një komb që edukon brezat përmes sportit nuk krijon vetëm kampionë në fusha sportive, por krijon kampionë të ligjit, të përgjegjësisë, të qytetarisë dhe të mbrojtjes së interesit kombëtar.

Besoj fuqishëm se siguria e një shteti fillon shumë përpara kufijve, kazermave dhe institucioneve të sigurisë. Ajo fillon në familje, në shkollë, në klubin sportiv, në tribunat e stadiumeve dhe në ndërgjegjen e çdo qytetari. Kur sporti bëhet kulturë, kriminaliteti humbet terren; kur qytetaria bëhet normë, dhuna mbetet pa mbështetje; kur të rinjtë zgjedhin sportin, ata zgjedhin jetën, përgjegjësinë dhe të ardhmen e shtetit të tyre. Pikërisht për këtë arsye, sporti nuk është luks, as vetëm argëtim dhe as vetëm garë për medalje. Sporti është një investim strategjik në sigurinë kombëtare, në stabilitetin institucional, në unitetin shoqëror dhe në të ardhmen e Republikës së Kosovës.

Një shtet që ndërton fusha sportive, ndërton më pak hapësirë për kriminalitetin; një komb që edukon përmes sportit, ndërton breza që mbrojnë ligjin, paqen dhe të ardhmen. Sporti nuk është vetëm garë për fitore  është strategji për sigurinë e një kombi.