Çmimet e gazit në Evropë janë rritur me rreth 120 për qind që nga fillimi i vitit 2026, ndërsa rezervat e ulëta dhe rreziqet për furnizimin po rrisin shqetësimet për një dimër të kushtueshëm.

Kontratat e së ardhmes për Dutch TTF, treguesi kryesor i çmimit të gazit në Evropë, arritën në rreth 63.7 euro për megavat-orë më 18 gusht, nga rreth 28.9 euro në fillim të vitit.

Rritja e çmimeve po nxitet nga temperaturat e larta, të cilat kanë shtuar kërkesën për energji elektrike, ndërsa thatësira dhe nxehtësia kanë kufizuar prodhimin nga hidrocentralet dhe centralet bërthamore. Për të kompensuar mungesën, centralet me gaz janë përdorur më shumë, duke rritur kërkesën për një burim që zakonisht duhet të ruhet për muajt e dimrit.

“Disa rreziqe të pafavorshme nga ana e furnizimit janë materializuar dhe nivelet e rezervave të gazit janë historikisht të ulëta përpara sezonit të ngrohjes”, ka thënë Daniel Kral, ekonomist në Oxford Economics.

Të dhënat e Gas Infrastructure Europe treguan se rezervat e gazit në Evropë ishin në nivelin 57.1 për qind më 1 gusht, niveli më i ulët për këtë periudhë të vitit në serinë historike të të dhënave.

Situata është ndikuar edhe nga ndërprerjet në furnizim. Ngushtica e Hormuzit mbetet e mbyllur, Norvegjia ka zgjatur ndërprerjet në disa fusha të gazit, ndërsa thatësira ka reduktuar prodhimin hidroelektrik dhe atë bërthamor.

Megjithatë, Evropa është në pozitë më të favorshme se gjatë krizës energjetike të viteve 2021–2022. Konsumi i gazit është ulur me rreth 15 deri në 20 për qind krahasuar me vitin 2021, ndërsa kapacitetet për importin e LNG-së janë zgjeruar. Kjo e bën një mungesë të plotë fizike të gazit më pak të mundshme.

Rregullat e Bashkimit Evropian synojnë që rezervat të arrijnë në 90 për qind, por vendet kanë më shumë fleksibilitet për kohën e mbushjes. Objektivi mund të arrihet ndërmjet 1 tetorit dhe 1 dhjetorit, ndërsa në kushte të vështira të tregut mund të përdoret edhe një objektiv prej 80 për qind.

Megjithatë, çmimet e larta të gazit mund të krijojnë probleme edhe për inflacionin. Oxford Economics vlerëson se, nëse çmimet aktuale të gazit me shumicë vazhdojnë, inflacioni në eurozonë mund të arrijë rreth 3.5 për qind në gjysmën e dytë të vitit 2026.

Çmimi i gazit sot është ende shumë më i ulët se rekordi prej rreth 350 euro për MWh i regjistruar gjatë krizës energjetike të vitit 2022, por nivelet e ulëta të rezervave dhe pasiguria rreth furnizimit e kanë bërë tregun evropian veçanërisht të ndjeshëm ndaj goditjeve të reja.