Dr. sc. Bekim Vishaj

26.06.2026, në Memaliaj. Sapo hyjmë në Memaliaj, ngado ndihet dhe shihet se qyteti është në festë. Kjo vërtetohet menjëherë në qendër (shesh) të qytetit, njerëz të buzëqeshur e të dashur dhe shumë mikpritës, shohim numër të madh artistësh e grupe folklorike që këndojnë e vallëzojnë në çdo cep. Dikush tjetër vërehej duke u përgatitur për prezantimin e tyre në skenën e festivalit, (grupet duke bërë prova me orkestër dhe instrumentet e tyre, e disa të tjerë duke i provuar vallet dhe lëvizjet skenike, secili përkujdesej për gardërobën e tyre). Aty, takova miq nga mbarë hapësira shqiptare, disa prej tyre kanë ardhur për të përformuar, e disa të tjerë për të ndjekur festivalin.
Teksa i afrohemi skenës, dallojmë se ajo është madhështore, e përgatitur me shije dhe profesionalizëm të lartë. Gjithashtu, në shesh reflektonte si rreze drite ekspozita që kishte vlera të mëdha artistike, me dhjetëra fotografi nga dy edicionet e kaluara. Aty gjeta edhe veten në një fotografi nga viti i kaluar, së bashku me Naimin dhe Jetonin (kur përformuam në skenën e festivalit – edicionin e kaluar).
Në shesh e takuam Drejtorin Artistik të festivalit, z. Viktor Aliun, i cili na priti me një dashamirësi vëllazërore dhe mikpritje të përzemërt, si vëllezër të një gjaku. Ndërkohë, u takuam edhe me znj. Enkelejda Fejzo, Menaxheren e Projektit, e cila na njoftoi me agjendën e përgjithshme, në bisedë e sipër u sqaruam për çdo detaj. Tashmë presim vetëm të fillojmë me edicionin e ri të festivalit, sapo të largohet shiu që ka përfshirë të gjithë zonën. Nga atmosfera në ktët fillim ngjarje kulturore, ju themi: Ju lumtë të gjithë atyre që organizojnë dhe kontribuan në këtë ngjarje kulturore-mbarëkombëtare.

Festivali – Edicioni i III-të

Ky edicion i tretë i Festivalit Folklorik Mbarëkombëtar “Jehona e Vjosës” është organizuar nga Shoqata “AlbAccess Open”, me përkrahjen e Ministrisë së Kulturës (MTKS) dhe Bashkisë Memaliaj, nën drejtimin e kryetarit z. Albert Malaj. Drejtuesit kryesorë të kësaj ngjarjeje ishin Drejtor Artistik z. Viktor Aliu dhe Menaxherja e Projektit znj. Enkelejda Fejzo.

Programi artistik i shfaqur nga grupet konkurruese dhe paraqitja e tyre në skenën e festivalit

Festivali “Jehona e Vjosës” promovoi një mesazh të qartë dhe të fuqishëm për ruajtjen, kultivimin dhe promovimin e vlerave kulturore, shpirtërore dhe historike kombëtare. Në skenën e tij madhështore për dy netët konkurruese u bënë bashkë mbi 25 grupe polifonike dhe rreth 500 artistë nga Labëria në Drenicë e deri në Ulqin, duke përfshirë diasporën dhe treva të ndryshme të Shqipërisë. Me programin e tyre artistik përformuan shumë grupe polifonike nga Vlora, Selenica, Mallakastra, Tepelena, Gjirokastra, Delvina, Saranda, Himara, etj. Po ashtu grupet tjera artistike (nga hapësirat tjera shqiptare) në skenë u ngjitën vallet, këngët dhe rapsoditë e Tropojës, Malësisë së Madhe, Matit, Dibrës, Kamzës, Librazhdit, Gramshit, Përmetit dhe Kolonjës, larmi vlerash, nivele të larta artistike.
Përmes këngëve, valleve dhe lojërave tradicionale, ata sollën para publikut pasurinë e madhe të folklorit tonë burimor.
Në skenë nga grupet e shumta konkurruese u prezantuan thesare të vjetra për dy netë me radhë: Këngë me iso (polifonia labe dhe toske; Këngë me lahutë dhe çifteli; valle tradicionale dyshe dhe valle me koreografi; Orkestra me çifteli, melodi me fyej, kavall (kavalle), saze dhe instrumente të tjera autoktone.
Me rëndësi të veçantë dhe kureshtje u përcollën vallet tradicionale të Veriut (si K’cimi i Tropojës), ato të Ulqinit dhe të Jugut të Shqipërisë. Veshjet tradicionale shumëngjyrëshe, të trashëguara brez pas brezi, dëshmuan larminë dhe bukurinë e kulturës sonë.
Gjithashtu, mjaft interesante ishte pjesëmarrja e gjerë gjinore dhe e të gjitha moshave (fëmijë, të rinj, moshë e mesme dhe të moshuar), gjë që synon promovimin e talenteve të reja dhe bartjen e traditës nga brezi në brez. Një vëmendje e veçantë iu kushtua vlerave tona kulturore (shpirtërore) që janë pjesë e UNESCO-s, si: Polifonia Labe, Lahuta, Xhubleta dhe K’cimi i Tropojës.
Të gjitha këto vlera e shndërruan festivalin në një urë lidhëse mes të kaluarës dhe të tashmes, duke ndërtuar të ardhmen kulturore dhe duke frymëzuar brezat e rinj për të forcuar identitetin kombëtar. Festivali shënoi një sukses të plotë në përmbushjen e objektivave kulturore, ekonomiko-sociale dhe turistike për të gjithë rajonin dhe posaçërisht për qytetin Memaliaj.
Përveç vlerave që prezantuan grupet pjesëmarrëse-konkurruese në festival, Juria Profesionale e Festivalit evidentoj edhe disa mangësi – dobësi (të rastit) në organizimin teknik të disa prej grupeve pjesëmarrëse që ndikuan në vlerësimin e përgjithshëm për fituesit e festivalit. Disa prej grupeve kishin mungesë organizimi në paraqitjen e tyre skenike, mospërputhje në veshjet tradicionale apo në paraqitjen e kostumeve brenda të njëjtit grup, disa tjera nuk e respektuan minutazhin e përcaktuar nga rregullorja e festivalit, u penalizuan nga Juria, sipas rregullave të Festivalit.
Profesori Xheladin Beqiri (Kryetar Jurie), Feti Zeneli – poet, krijues (gazetar) dhe unë, Bekim Vishaj, patëm nderin dhe përgjegjësinë të ishim pjesë e jurisë në këtë edicion të Festivalit.
Me përgjegjësi dhe paanshmëri maksimale u munduam të vlerësonim paraqitjet artistike, duke çmuar cilësinë e interpretimit, autenticitetin, veshjet kombëtare dhe performancën skenike të secilit grup. Obligim i vështirë, i sfidueshëm por edhe me përgjegjësi profesionale. Urime fituesve !

Organizimi profesional dhe teknik i Festivalit

Për dy net më radhë, koordinimi mes Shoqatës “AlbAccess Open” dhe Bashkisë Memaliaj ishte i shkëlqyer. Mikpritja e pjesëmarrësve, menaxhimi i kohës dhe i hapësirës, skena, ndriçimi dhe zërimi profesional ishin në funksion të plotë të performances për grupet artistike. Sistemi i programit i ndarë në dy netë me grupet artistike pjesëmarrëse, komunikim i shpejt dhe i qartë me skenën (artistët në skenë koordinuar me drejtuesit e Festivalit), moderimi i shkëlqyeshëm nga znj. Migena Kraha dhe z.Ermir Hoxha.
Atmosfera e ngrohtë dhe pjesëmarrja e madhe e publikut e bënë këtë aktivitet një festë të vërtetë të kulturës shqiptare, duke përcjellë mesazhin se tradita, historia dhe arti popullor mbeten themeli i identitetit tonë kombëtar.
Rekomandime për Organizatorët, Grupet Folklorike dhe Institucionet e Kulturës:
Përzgjedhja e grupeve për festivale është thelbësore dhe e rëndësishme. Organizatorët duhet të fokusohen tek autenticiteti – origjinaliteti i grupeve, repertori origjinal i trevës së tyre dhe veshjet tradicionale përkatëse, duke ruajtur kriterin e përfaqësimit të të gjitha trojeve shqiptare.
Për grupet që synojnë performanca të suksesshme në festivalet kombëtare dhe ndërkombëtare, rekomandojmë të bazohen sa më shumë në këto kritere:
– Programi artistik (vallet, këngët dhe ritet) të ruajë origjinalitetin e rajonit (Autenticiteti i Trashëgimisë).
– Veshjet tradicionale duhet të jenë të kompletuara, të pastra dhe sa me origjinale të zonës që përfaqësojnë (nëse janë imitime, të jenë sa më të përafërta me origjinalin).
– Angazhimi i Profesionistëve: Në këto grupe dhe ansamble të angazhohen më tepër muzikantë, koreografë e etnologë të fushës, për të mbrojtur origjinalitetin e krijimeve popullore.
– Respektimi i kohës (minutazha) së përcaktuar nga organizatori për grupet konkurruese në festival.
– Komunikimi më i afërt në mes të organizatorit, grupeve pjesëmarrëse, jurisë dhe mediave.

Mbështetje Institucionale: Institucionet e nivelit lokal dhe qendror duhet t’i ndihmojnë më shumë këto grupe dhe festivale, pasi ato mbajnë peshën kryesore dhe me të madhe në ruajtjen e folklorit me impakt në zhvillimin e turizmit kulturor.
Festivali Folklorik “Jehona e Vjosës” tashmë është një ngjarje e rëndësishme e trashëgimisë kulturore shqiptare, ku çdo grup (anekënd trojeve shqiptare) synon pjesëmarrjen.
Krejt në fund, një falënderim i veçantë për ideatorin dhe realizuesin e këtij festivali, Drejtorin Artistik z. Viktor Aliu.
Faleminderit nga zemra për punën e palodhshme, përkushtimin dhe organizimin e mrekullueshëm të festivalit. Ky Festival solli emocione të paharrueshme, atmosferë e pa imagjinuar duke promovuar më së miri vlerat tona artistike e kulturore.
Puna e bërë në çdo detaj dëshmoi dashuri të madhe për artin dhe komunitetin. Atmosfera: Krijoi një hapësirë ku secili u ndje i mirëpritur dhe i frymëzuar.
Organizatori, puna në Grup (koordinimi i shkëlqyer i stafit organizativ).
Faleminderit artistëve, mbështetësve, partnerëve dhe secilit prej jush që dha kontributin e tij. Faleminderit publikut që mbushi sheshin e qytetit, publik me energjinë e tij shumë pozitive.

“JEHONA E VJOSËS”, iveçantë si Festival!

Sepse, Skena e festivalit ndan hapësirën (pothuajse të barabartë) mes zhanreve kryesore të folklorit burimor shqiptar, epikës veriore (këngët me lahutë e çifteli) dhe lirikës jugore (isopolifonisë labe e toske).
Faleminderit dhe suksese të mëtejme mediave (elektronike dhe të shkruara) vendore, promovim i shkëlqyeshëm i Festivalit.
Suksese të mëtejshme festivalit dhe organizatorit!